تاكەننىڭ تارلانبوزى

Taken_Alimkulov

(كلاسسيك جازۋشى تاكەن الىمقۇلوۆتىڭ اۋەستىگى قاقىندا)

كەزىندە تاتتىمبەت, سۇگىر سىندى كۇي سۇلەيلەرىنىڭ سارىندارىن «تور-توري-توري-توري-اي!» دەگىزىپ پروزا تىلىندە بەينەلەگەن تاكەن الىمقۇلوۆ اعامىز: «ەگەر مەن قولىمنان كەلسە كۇي شىعارار ەدىم. سەبەبى, ونەر اتاۋلىنىڭ ىشىندە ماڭگى جاسايتىن كۇي عانا!» دەپتى. بۇدان وزى دە تالاي عۇمىرلى شىعارمالار تۋعىزعان كورنەكتى قالامگەردىڭ كوپتەن مۋزىكا جازۋعا تىس باتپادى» دەگەن وكىنىشى اڭعارىلادى. بىراق بىرقاتار اڭگىمە-حيكاياتتارىندا كورىنىس بەرەتىندىگىندەي, جازۋشىنىڭ كۇي قۇدىرەتىن تەرەڭ تۇسىنۋمەن بىرگە وزىنىڭ دە دومبىرانى بىر كىسىدەي تارتقانىن بايقايسىز.

سول تاكەننىڭ دومبىراسى قازىر ىقىلاس اتىنداعى رەسپۋبليكالىق حالىق ساز اسپاپتار مۇراجايىندا ساقتاۋلى تۇر.

تاكەن اعانىڭ ۇيىندەگى ەسىمگۇل جەڭگەيدىڭ ايتۋىنشا, اباي, ماحامبەت, ىقىلاس, ساكەن, ابىكەندەي تۇلعالار پورترەتىنىڭ گالەرەياسىن جاساپ, عۇمىر بويى تۇلپارلار تاعدىرىنا قىزىققان جازۋشىنىڭ اۋەستىگى كوپ بولعان. مىسالى, جيىرما جەتى جىل ومىرى ماسكەۋدە وتكەن تاكەڭ سەنبى سايىن مىندەتتى تۇردە يپپودرومعا بارىپ جۇرىپتى.

– تاكەنمەن جيىرما ەكى جىلعا جۋىق وتاسقان مەن جىلقى دەسە جانىن ۇزەتىن جولداسىمنىڭ جانىندا جۇرىپ وزىمنىڭ دە اتقۇمار بولىپ كەتكەنىمدى بايقاماپپىن, – دەيدى جەڭگەي. – جۇما كۇندەرى قالىڭ كەزەككە تۇرىپ, ات جارىس باعدارلامالارىن اكەلۋ مەنىڭ مىندەتىمە كىرىپ كەتكەن ەدى. سول بىر جىلدارى تاكەننىڭ ماسكەۋدەگى ادەبيەت ينستيتۋتىندا وقيتىن قاليحان ىسقاق, اكىم تارازي, بەك توعىسباي سەكىلدى ىنىلەرىن دە قويار دا قويماي يپپودرومعا ەرتىپ اپارىپ جۇرەتىنى ەسىمدە…

وندا تاڭداعان اتتىڭ باسىنە تىگىلەتىن بىر كارتوچكا ەلۋ سوم تۇرادى ەكەن. اشەيىندە ماڭ-ماڭ باسىپ, سابىردان شاقپايتىن تاكەن اعا جارىس باستالار كەزدە دەگبىرسىزدەنىپ, الگى قاعازدىڭ ونىن بىر-اق الاتىن كورىنەدى. ول تۇستا بەس جۇز سوم – ورتا ەسەپپەن ۇش-تورت ادامنىڭ ايلىعىنداي نەداۋىر قارجى. دەگەنمەن, اعايعا قوسىلىپ قازبالانىپ كەتەتىن جەڭەشەمىز مۇندايدا ساراڭدىقتى ۇمىتاتىنىن ايتادى. ودان سوڭ ومىرىن اتسىز ەلەستەتە المايتىن جۇبايىنىڭ قولىن قاقپاۋدى جون كورگەن. عاجاپ بولعاندا, ات تانيتىن تاكەننىڭ «نارتاۋەكەل» ناتيجەسىندە كوبىنە ۇتىسقا شىعىپ, اجەپتاۋىر «بايىپ» تا قايتاتىن ساتتەر بار…

تاكەن الىمقۇلوۆتىڭ تاعى بىر ەرمەگى – فۋتبول ەكەن. ناقتىراعى, ول ماسكەۋ «سپارتاگىنىڭ» كەرەمەت جانكۇيەرى. ستاديونعا بارعاندا دا اعامىز جەڭگەيسىز جۇرمەگەن سەكىلدى. الماتىدا بولسا, دوپتى حوككەيدەن «دينامو» كومانداسىنىڭ ويىنىن ۇناتقان.

كەيدە كوڭىلى جاقىن دوس-جاران نەمەسە ارىپتەستەرىمەن پرەفەرانس ويناۋدان تارتىنباعان. وزىن مىقتى ويىنشىلاردىڭ قاتارىنا قوياتىن كورىنەدى. ەگەر ويىننان تارتىنسا, تاكەڭنىڭ قارسىلىستارىن مەنسىنە قويماعانى بىلىنگەن…

بىرقاتار كوزكورگەندەر تاكەننىڭ قازىرگى قابانباي باتىر مەن شوقان ۋاليحانوۆ كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا ورنالاسقان شاحمات كلۋبى مەن ورتالىق دەمالىس باعىنا بارىپ اقشاعا شاحمات ويناۋدى قالاعانىن ايتادى. جازۋشى جەڭىلۋدى ۇناتپاعان. ۇتىلىپ بارا جاتسا تۇسى كۇرەڭدەنىپ, بۋلىعىپ وتىرادى ەكەن. ونداي مىنەزىن جازۋشىنىڭ وزى دە بىلگەن. «مەن اشۋلانسام دا, قۋانسام دا جۇزىمە لىپ ەتىپ شىعاتىن سەزىمدى جاسىرا الماي قالامىن» دەپتى.

تاڭەرتەڭگى ساعات توعىزدان تۇسكى ۇشكە دەيىن جۇمىس ىستەۋگە داعدىلانعان قالامگەر بۇدان سوڭ كەيدە قاس قارايعانشا دوستارىمەن قاۋىشىپ, بىرەر ساپتىاياق قويۋ سىرادان تارتىپ قايتۋدان تارتىنباعان. شايدى دا اششى قىلىپ ىشكەن.

ەسىمقۇل جەڭگەي ەرىنىڭ ادام تانىعىشتىق قاسيەتىنە ۇدايى تاڭىرقاعان. سەزىمتال سۋرەتكەر كەزدەسكەن كىسىسىنىڭ كىم ەكەنىن بىر كورگەننەن-اق جازباي تانيدى ەكەن. جازۋشىنىڭ كوپ قاسيەتى وزگە بالالارىنا جۇقپاي, تەك نەمەرەسى جانەلگە دارىعانداي. ول دا وتە جاس بولسا دا ولەڭ جازادى, مۋزىكاعا اۋەس..

***

مۇراجايداعى تاكەنننىڭ شىنى استىنا ىلىنگەن بوز دومبىراسىنا قاراپ تۇرىپ ويعا باتامىن. ونەرگە, ومىرگە عاشىق بولىپ وتكەن جاننىڭ قانشاما جىلدار جان سەرىگى بولعان اسپاپ بىر سات يەسىن جوقتاپ مۇڭايعانداي بولادى. بۇل دا تاعدىرى كۇردەلى قوجايىنىمەن تالاي-تالاي مۇڭ بولىسكەن تارلانبوز عوي.

قۇلاققا تۇلپارلار تۇياعىنىڭ دۇبىرى كەلەدى.

قۇلتولەۋ مۇقاشتىڭ اقىن نەسىپبەك ايتۇلىنىڭ ەرمەگى جايلى جازعان ماقالاسى مىنا جەردە.

M.Kyltoleuقۇلتولەۋ مۇقاش, «قازاق ادەبيەتى». 2001.

دوباۆيت كوممەنتاريي

ۆاش e-mail نە بۋدەت وپۋبليكوۆان. وبيازاتەلنىە پوليا پومەچەنى *

Please Do the Math      
 

موجنو يسپولزوۆات سلەدۋيۋششيە HTML-تەگي ي اتريبۋتى: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>