Täkenniñ tarlanbozı

Taken_Alimkulov

(Klassïk jazwşı Täken Älimqulovtıñ äwestigi qaqında)

Kezinde Tättimbet, Sügir sındı küy süleyleriniñ sarındarın «Tor-torï-torï-torï-ay!» degizip proza tilinde beynelegen Täken Älimqulov ağamız: «Eger men qolımnan kelse küy şığarar edim. Sebebi, öner atawlınıñ işinde mäñgi jasaytın küy ğana!» depti. Budan özi de talay ğumırlı şığarmalar twğızğan körnekti qalamgerdiñ köpten mwzıka jazwğa tis batpadı» degen ökinişi añğarıladı. Biraq birqatar äñgime-xïkayattarında körinis beretindigindey, jazwşınıñ küy qudiretin tereñ tüsinwmen birge öziniñ de dombıranı bir kisidey tartqanın bayqaysız.

Sol Täkenniñ dombırası qazir Iqılas atındağı respwblïkalıq xalıq saz aspaptar murajayında saqtawlı tur.

Täken ağanıñ üyindegi Esimgül jeñgeydiñ aytwınşa, Abay, Maxambet, Iqılas, Säken, Äbikendey tulğalar portretiniñ galereyasın jasap, ğumır boyı tulparlar tağdırına qızıqqan jazwşınıñ äwestigi köp bolğan. Mısalı, jïırma jeti jıl ömiri Mäskewde ötken Täkeñ senbi sayın mindetti türde ïppodromğa barıp jüripti.

– Täkenmen jïırma eki jılğa jwıq otasqan men jılqı dese janın üzetin joldasımnıñ janında jürip özimniñ de atqumar bolıp ketkenimdi bayqamappın, – deydi jeñgey. – Juma künderi qalıñ kezekke turıp, at jarıs bağdarlamaların äkelw meniñ mindetime kirip ketken edi. Sol bir jıldarı Täkenniñ Mäskewdegi Ädebïet ïnstïtwtında oqïtın Qalïxan Isqaq, Äkim Tarazï, Bek Toğısbay sekildi inilerin de qoyar da qoymay ïppodromğa ertip aparıp jüretini esimde…

Onda tañdağan attıñ bäsine tigiletin bir kartoçka elw som turadı eken. Äşeyinde mañ-mañ basıp, sabırdan şaqpaytın Täken ağa jarıs bastalar kezde degbirsizdenip, älgi qağazdıñ onın bir-aq alatın körinedi. Ol tusta bes jüz som – orta eseppen üş-tört adamnıñ aylığınday nedäwir qarjı. Degenmen, ağayğa qosılıp qazbalanıp ketetin jeñeşemiz mundayda sarañdıqtı umıtatının aytadı. Odan soñ ömirin atsız elestete almaytın jubayınıñ qolın qaqpawdı jön körgen. Ğajap bolğanda, at tanïtın Täkenniñ «nartäwekel» nätïjesinde köbine utısqa şığıp, äjeptäwir «bayıp» ta qaytatın sätter bar…

Täken Älimqulovtıñ tağı bir ermegi – fwtbol eken. Naqtırağı, ol Mäskew «Spartagınıñ» keremet janküyeri. Stadïonğa barğanda da ağamız jeñgeysiz jürmegen sekildi. Almatıda bolsa, doptı xokkeyden «Dïnamo» komandasınıñ oyının unatqan.

Keyde köñili jaqın dos-jaran nemese äriptesterimen preferans oynawdan tartınbağan. Özin mıqtı oyınşılardıñ qatarına qoyatın körinedi. Eger oyınnan tartınsa, Täkeñniñ qarsılıstarın mensine qoymağanı bilingen…

Birqatar közkörgender Täkenniñ qazirgi Qabanbay batır men Şoqan Wälïxanov köşeleriniñ qïılısında ornalasqan şaxmat klwbı men Ortalıq demalıs bağına barıp aqşağa şaxmat oynawdı qalağanın aytadı. Jazwşı jeñilwdi unatpağan. Utılıp bara jatsa tüsi küreñdenip, bwlığıp otıradı eken. Onday minezin jazwşınıñ özi de bilgen. «Men aşwlansam da, qwansam da jüzime lıp etip şığatın sezimdi jasıra almay qalamın» depti.

Tañerteñgi sağat toğızdan tüski üşke deyin jumıs istewge dağdılanğan qalamger budan soñ keyde qas qarayğanşa dostarımen qawışıp, birer saptıayaq qoyu sıradan tartıp qaytwdan tartınbağan. Şaydı da aşçı qılıp işken.

Esimqul jeñgey eriniñ adam tanığıştıq qasïetine udayı tañırqağan. Sezimtal swretker kezdesken kisisiniñ kim ekenin bir körgennen-aq jazbay tanïdı eken. Jazwşınıñ köp qasïeti özge balalarına juqpay, tek nemeresi Jänelge darığanday. Ol da öte jas bolsa da öleñ jazadı, mwzıkağa äwes..

***

Murajaydağı Täkennniñ şını astına ilingen boz dombırasına qarap turıp oyğa batamın. Önerge, ömirge ğaşıq bolıp ötken jannıñ qanşama jıldar jan serigi bolğan aspap bir sät ïesin joqtap muñayğanday boladı. Bul da tağdırı kürdeli qojayınımen talay-talay muñ bölisken tarlanboz ğoy.

Qulaqqa tulparlar tuyağınıñ dübiri keledi.

Qultölew Muqaştıñ aqın Nesipbek Aytulınıñ ermegi jaylı jazğan maqalası mına jerde.

M.KyltoleuQultölew Muqaş, «Qazaq Ädebïeti». 2001.

Dobavït’ kommentarïy

Vaş e-mail ne bwdet opwblïkovan. Obyazatel’nıe polya pomeçenı *

Please Do the Math      
 

Mojno ïspol’zovat’ sledwyuşçïe HTML-tegï ï atrïbwtı: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>