Swın qulın añızı

suyn zhylqysy

El işinde «swın köktiñ üyiri» twralı añız jüredi eken, jılına bir märte teñizden bir üyir quyrıq-jalı tögilgen, qazmoyın, süliktey sulw birıñğay kök jılqı jüzip şığıp, jılqı jayılımınıñ basındağı astawlardan tuşçı sw işip ketedi eken. Tañğı talmaw uyqınıñ tusında jeldey esip kelip, tez sw işip, dıbısın bildirmey ketip otıratın bolsa kerek. Sondıqtan, naqtı körgen adamdar da sïrek eken. 

Bul jayt qulağına tïgen Qonaqay batır jigitterin jıl boyı küzetke qoyıp, «swın köktiñ» üyirin kütipti.
Qonaqay batırdıñ zor sadağı bar eken. Qap tawlarında ösetin samşït ağaşınan istelgen sadaqtı batırdıñ özinen basqa eşkim tarta almaytın bolıptı. Özi quşırlana tartsa, jebesi qara tastı qaq jaradı eken.
Xoş delik, sonımen künderdiñ bir küninde Qonaqaydıñ özi küzetke otırıptı. Tañ aldında qalğıp ketse, tüsinde anası «köziñdi aşşı, balam» deydi eken. Oyana ketse, nawa tolı swdan bir üyir qarakök jılqı sw işip tur eken. Şetinen swrettey ädemi, quşaq kewde, bwra san, moynı qazdıñ moynınday, közderi şoqtay jaynağan, jılqı bitkenniñ sulw jaratılğan türi eken. Tañ-tamaşa bolsa da, sabırın joğaltpağan batır arqanın ıñğaylap, ilikken birin alıp qalwdı oylaydı. Özderinen basqa tağı bir jannıñ barın birden sezgen üyir, ürkip, jeldey ese jöneledi. Jandärmen laqtırılğan buğalıq, jetpey jolda qaladı. Qonaqay eñ bolmasa birin jaralap alıp qalwdı oylap, sadağın tartadı. Osı kezde üyirdiñ bergi qaptalın qalqalap, qorğaştay bergen quyrıq-jalı tizesine tögilgen kök ayğırdı bayqaydı batır. Ayğırdıñ basında altın jügeni jarqırap jür eken. Munşama sulwlıqtı jaralawğa qïmağan batır, jügendi közdep, jebesin jiberedi. Altın jügen jelkesinen üzilip, jerge tüsedi. Batır jügendi alıp, tamaşalap qarap turğanda, qır asıp ketken jılqı qayta oralıp, kök ayğır oqıranıp, batırğa jaqındaydı. Bul tamaşağa tañ qalğan batırğa astıñğı erni qıbırlap, üstiñgi erni jıbırlap, kök ayğır söyley jöneledi:

– Ey, batır, biz sw patşası Süleymenniñ jılqısımız, ana qolıñdağı altın jügen bizdiñ sw astı patşalığına kiretin belgimiz, eger ol bizde bolmasa, biz patşalığımızğa öte almaymız, qayırımdılıq tanıtıp, jügendi qaytarıñız,- depti.
Sonda batır:
- Men el qorğap jürgen adammın. Elimniñ tınıştığı eñ qımbat qazına, seniñ jügeniñniñ keregi joq, biraq bizge jaqsı at kerek, jüyrik jılqı kerek,- depti.
Sonda swın kök ayğır:
- Biz jıldar boyına teñiz astında tirşilik keşemiz, jılına bir märte sen qazğan qudıqtan tuşçı sw işip, sergip qalamız. Olay bolsa, bizdi bosat, esesine biz sağan jıl sayın sw işwge kelgende bir jılqı äkelip otırayıq, – depti.
Osılayşa kelisimge kelip, Qonaqay batır altın jügendi qaytarıp, swın kök öz üyirinen bir jılqını batırğa qaldırıp ketipti. 
Swın köktiñ jılqısı jel jetpes jüyrik eken, sol töñirektegi barlıq bäygeni jeñip alıp, aldına qara salmay şabadı eken. Ekpininiñ qattılığı sonday, aldınan birneşe jerden arqan kerip, toqtatadı eken.
Qonaqay batır da wağdada turıp, jıl sayın sw işwge kelgen swın köktiñ üyirine jan balasın jaqındatpay, qorğap jüripti. Swın kök te bir jılqıdan qaldırıp otıratın bolıptı. Osılayşa, Qonaqaydıñ jılqısında kök alanıñ üyiri payda bolıp, köbeye bastaptı. Birte-birte jılqısındağı swın köktiñ üyiri bir tabın jılqığa aynalıptı.

A.ElshibaevaAygül Elşibaevanıñ älewmettik jelidegi paraqşasınan

Dobavït’ kommentarïy

Vaş e-mail ne bwdet opwblïkovan. Obyazatel’nıe polya pomeçenı *

Please Do the Math      
 

Mojno ïspol’zovat’ sledwyuşçïe HTML-tegï ï atrïbwtı: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>