Attı twr. Üşinşi kün. Edige bï at swarğan özen

Attatur2

23 mawsım, jeksenbi. Bizdiñ sapardıñ üşinşi küni bastaldı. Tawdıñ tañğı awası janımızdı sergitip, keşegiden de erte oyandıq.

«Bul jer teginnen tegin Jawşoqı atalmağan. Babalarımızdıñ tulparınıñ tuyağı ulan dalanı dübirletip turğan sol bir zamanda bul jer alqapqa qarawlı qaraytın, qarawılşoqı bolğan eken. Sodan bolar, qanday zatqa, jer-swğa ataw qoyuda qatelespegen babalarımız bul jerdi Jawşoqı» atap ketken eken» – deydi Qarağaylı ulttıq tabïğï parkiniñ mamandarı.

IMG_1875.jpg

Bügin Dmïtrïydiñ ornına National Geographic Qazaqstan jwrnalınıñ jwrnalïsi Däwren Sädwaqasov bizdiñ qatarımızğa qosıldı. Al Jawşoqıdan Alğabasqa deyin bizdi Eltay esimdi ormanşı bastap jürdi.

IMG_1868.jpg

Jawşoqı, Ortaşoqı, Edige, Eltay qatarlı öñirlerdiñ alqabın basıp ötetin sapar Sileti özenin örley jüredi.

Aqmola, Qarağandı, Pavlodar sekildi üş oblıstıñ tüyisken tusında ornalasqan osı bir taw añğarın babalarımız beker Buyrataw atamasa kerek. Alıstan qarasañız ïen jezıqta buyralanıp jatqan taw silemin bir körgennen-aq öziñiz de Buyrataw deytiniñiz kämil.

IMG_1864.jpg

Edigeniñ jazığında biz Nur-Sultan-Ereymentaw avtogreyderin kesip ötip, Edige özeninen at swardıq.

WhatsApp Image 2019-07-01 at 17.02.55 (1).jpeg

Kezinde «Edige awılı» atanıp, bertin äygili Eltay Ernazarovtıñ qurmetine «Eltay awılı» atanğan bul awıldıñ şetinde Edige bïdiñ kesenesi tur.

IMG_1872.jpg

Edige bïge quran bağıştap, osı jerde tüski as iştik. Edige-Eltay awılınıñ turğını, zeynetker Manap Ädireşov bizge Edige bï twralı aytıp berdi.

WhatsApp Image 2019-07-01 at 17.02.54 (1).jpeg

«Edige 17-18-ğasırlardağı dala aqılgöyi bolğan adam. 14 jasında bïlikke aralasıp, erdiñ qunın eki awız sözben şeşken bï bolğan eken. Bul kisi twralı tolıqtay zerttegen adam – Mäşhür-Jüsip Köpeev. Sol kisiniñ jazwına qarağanda Edige jay ğana bï emes, jay ğana aqılgöy emes, köripkel, äwlïe bolğan. Qazaqta «tektiniñ urpağı eken» degen söz bar. Büginge deyin ultımız talay tektisinen, tektisiniñ urpağınan ayırılıp qaldı. Al bul kisiniñ urpağı üzilgen joq. Ataqtı Şäken Aymanov, Oljas Süleymenov, t.b. äygili adamdar osı Edigeniñ urpaqtarı. Tağı bir ayta keterligi, äygili Äz-Täwkeniñ «Jeti jarğısın» äzirlewge atsalısqan 90 bïdiñ biri osı Edige Tölebayulı» – deydi Üzdik ölketanwşı Manap Ädireşov.

IMG_1899.jpg

Eltaydan şığıp, Buyratawdıñ bir silemi Qarağaylı saydı örlep, Buyratawdıñ sağasındağı Alğabas awılına at basın tiredik. Orman şarwaşılığınıñ ayaday bölmesinde änimen de sänimen de, şayımen de, etimen de qarsı alğan awıl turğındarı bizdi alıstan at arıtıp ağayını kelgendey kütti.

IMG_1881.jpg

Negizgi meje – Buyrataw tabïğï qorığı bolğandıqtan, Alğabastan da attandıq. Endi Alla jol berse, qonalqağa deyin 20-25 şaqırım ğana jer bar. Sulwsarınıñ sılqım ayañımen sıdırta jürip Qarağaylı saydı da qayqaydıq.

IMG_1896.jpg

Jol körsetip kele jatqan Eltay say ortasındağı ormanğa kelip tireli, joldı aynalıp ötw kerek dedi. Berik Aqılbekov ağamız aynalıp ötwdiñ alıs ekenin ayttı. Amalsız, jetegimizdegi Aqjal sarını qısqarta ustap, ağaş-ağaştıñ arasımen Sulwsarığa qamşı bastıq. Alla abıroy bergende, qarağaylı ormannıñ kelesi şetine aman-saw şıqtıq, bizdiñ jolımızben basqalar da ötti.

Osı jerde, burın asa bïik tawğa şığıp körmegen Jasulan änşi azdap alañdadı. Bul jağdaydı jazıqta ösken, alğaş ret tawğa şıqqan adamdar tüsinedi.

IMG_1909.jpg

Sonımen, Buyratawdıñ sağasındağı, buğan deyin kezdesken özenderdiñ işindegi eñ jiñişkesi, äri eñ tereñine jolıqtıq. Osı jerde ayta keteyik, özenniñ atawın eşqaysımız bilmeydi ekenbiz. Bissimildä dep at saldıq. At bawırınan keler jiñişke ayrıqtıñ eki jağı jarlawıt, batpaqtı eken. Buğan deyin de jıra-jıqpıl körse tartınıp, jetelemese ötpey kelgen Jasulannıñ Qoñırı bul jolı da qırsıqtı.

IMG_1912.jpg

Serik balwan Şalqasqamen taqımğa salıp, jetelemek bolğanda, Qoñır sw işinde jığıldı. Ärïne, dene jaraqatın alğan eşkim joq, degenmen, kün keşkirip, äri jañbırdıñ bultı torlağan kez edi, Jasulan azdap swıqtap qaldı.

Biz de Buyratawdıñ bökterindegi qonalqağa jetip, at erin alıp, asqa otırdıq, jañbır da jawıp ketti. Sol jawğannan tañ atqanşa sirkiregen jañbır jerdiñ laysañın şığardı.

WhatsApp Image 2019-07-02 at 10.32.20.jpeg

Erteñgi sapar Buyrataw – Qızıltas – Älkey Marğulan awılı bolıp, 45 şaqırımğa sozıladı. Bügin osı ékspedïcïyadağı eñ uzaq 60 şaqırımğa sozılğan joldı artqa tastadıq. Rasımen, jer de, jol da, waqıt ta uzap ketken sekildi…

Qurmetti oqırman, 21-29 mawsım aralığında ötken “Kïeli Qazaqstan” ékspedïcïyasınıñ kündelik-barısın atpen jürgen waqıtta ïnternet jelisiniñ jäne baylanıstıñ naşarlığına baylanıstı Nur-Sultan qalasına jetip alğan soñ berip jatqanım üşin jwrnalïst retinde keşirim suraymın. Degenmen, sapar barısın tolıqtay oqïtın bolasızdar (avtor).

Alğaşqı künniñ qorıtındısı men ekinşi künniñ qızıqtarın osı jerden oqıñızdar.

Erjan JAWBAY

Dobavït’ kommentarïy

Vaş e-mail ne bwdet opwblïkovan. Obyazatel’nıe polya pomeçenı *

Please Do the Math      
 

Mojno ïspol’zovat’ sledwyuşçïe HTML-tegï ï atrïbwtı: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>