Attı twrğa qatıswşı neni eskerwi kerek?

atty tur

Osıdan birneşe kün burın «Kïeli Qazaqstan» ékspedïcïyasınıñ quramında Elordadan Bayanawılğa deyin atpen barğan edik. Osı sapar barısında ulan dalanı atpen kezip jürgen adam neni eskerw kerek degen sawalğa jawap izdep kördik.

Attı twr, yağnï salt atpen sapar şegw – éktremal’dıq twrïzm qatarına jatadı. Sondıqtan da bul twrda adamnıñ amandığı, qawipsizdigi eñ bastı qağïda bolwı kerek. Bul aytpasa da tüsinikti jayt. Sondıqtan biz odan basqa eskerwge tïis jağdaylardı tizip köreyik.

Eñ äweli atıñ öziñe senimdi bolwı kerek, yağnï aydalada qaşıp ketpeytin, üyirsek, şılbırqaşağan bolmawı kerek. Jäne atqa minetin adam sol attıñ qır-sırımen tanısıp, qanday jaqsı, qanday jaman qasïetteri barın tolıq bilgeni durıs.

Ekinşi, alıs jolğa jürgende kïetin kïimiñ men er-turmanıñ jeñil, ıqşamdı, mıqtı, tolıq bolsın.

Üşinşi, qonalqada ne tüski as kezinde attı bekitetin şider nemese arqan, qazıqtemir bolğanı qolaylı.

Törtinşi, attı waqıtılı swarıp, swıtwın qandırıp barıp jayıltw kerek. Äytpese arqasına «ıstıq şığıp» jol ortasında jawır bolıp qalwı mümkin.

Besinşi, kündik jürer jolıñdı aldın ala belgilep, qonalqañdı qamdap al. Bul erteñgi jolıña dayındıq. Atıñ da, öziñ de jaqsı tınığwğa mümkindik boladı.

Altınşı, kün ıstıq bolsa, qaynamağan sw alğannan göri, qaynatıp, azdap şay salğan, yağnï salqın qaraşay alğan tïimdi.

Jetinşi, alıs jolda adamnıñ erni tilinip, şöldep, älpetiñiz sortañdap ketedi. Ol üşin şïki quyrıq maydıñ bir tilimin alıp, sonı jağıp otırğan durıs. Eringe tüssiz erin boyawın (pomada) jağıp alğan jaqsı.

Segizinşi, jüretin jolıñda baylanıs bar-joğın anıqtap, eger joq bolsa, aldın-ala jaqın-twıstarıña eskertken jön.

Toğızınşı, jol boyında kezdesken bulaqtardan, özen-kölderden atıñ sw işkennen keyin ğana, (qattı şöldegen jağdayda) sw işwge boladı.

Onınşı, künnen, masadan, eger bar bolsa allergïyadan qorğaytın sıqpamaylardı alıp jürwdiñ artığı joq.

On birinşi, ayağıñıdı üzeñgi, taqımıñdı taralğı, quyrığıñdı köpşik qajamaytınday jaylı er-toqım tañda.

On ekinşi, densawlıq eñ bastısı. Sondıqtan tawğa şıqqanda, atpen qattı jürgende qısım köterilmeytin, bas aynalmaytın bolğanı jön.

On üşinşi, tünde dalağa uyıqtaytın jağday bolsa, terlikti ne toqımdı jastanıp jatw kerek. sebebi jılqınıñ ïsi, teri siñgen buyımğa jılan, büyi, qaraqurt, t.b. qatarlı zïındı jändikter jolamaydı.

On törtinşi, jol boyındağı özen-kölderdiñ, orman-toğaydıñ, jer-swdıñ atawların qağazğa tüsirip, mümkindik bolsa jer atawınıñ şığw tarïxın da jaza jürgen jaqsı.

On besinşi, jolğa şıqqan salt attı jer jağdayın öte jaqsı bilmese, navïgator paydalanğanı abzal.

Äzirge osı 15 türli keñesimizdi usınıp otırmız. Munan bölek, kündelikti turmısta kerektenetin – şay-tuz, işip-jem, ottıq-siriñke, şatır, körpe-jastıq, däri-därmek, t.b. qajettilikterdi atap ötwge boladı.

Osı orayda, özimiz közben körgen birneşe mäseleni de ayta keteyik. Bizdiñ sapar, Nur-Sultan qalası – Qarağaylı arxeologïyalıq keşeni (Jawşoqı); Buyrataw UTP – Eltay awılı – Alğabas awılı; Qaraağaş (Buyrataw UTP) – Älkey Marğulan awılı; Qarabulaq awılı – Teñdik awılı; Buxar Jıraw kesenesi – Jañatilek awılı -Jasıbay köli (Bayanawıl UTP) bağıtı boyınşa jalğastı.

Osı kezde jol boyı kezdesken awıldarda bir ğana baylanıs operatorı jumıs isteytinin bayqadıq. Jäne onımen ïnternetke qol jetkizw öte naşar. Munan bölek, awıldarda awızsw mäselesi äli de tübegeyli şeşilmegen, tipti äli künge deyin meşiti joq awıldar bar.

Jol boyındağı tazalıq mäselesi de nazardan tıs qalmadı. Bul xalqımızdıñ jürginşilik, yağnï jolawşı jürw mädenïetiniñ äli de tömen ekendigin bayqatadı. Osıdan-aq, «Bul – bizdiñ jer, bizdiñ el» degen tüsiniktiñ äli de adamdar sanasına jetpey jatqanın bağamdawğa boladı.

Esteriñizge sala keteyik, “Kïeli Qazaqstan” ékspedïcïyasınıñ attı twrğa qatıswşılar kündeliginiñ alğaşqı künniñ qorıtındısı men ekinşi künniñ qızıqtarın jäne üşinşi kün men törtinşi künniñbesinşi künniñaltınşı künniñ, sonımen qatar jetinşi kün men aqırğı künniñ joljazbasın osı jerden oqıñızdar.

Erjan Jawbay, argymaq.kz

1 pikir

  1. Assalawmağaleykwm bawırlar, “öreli isti öresine jetkizipsizder”, quttı bolsın! Aqıl keñesteriñizge raxmet. Kelesi jılğı attı twrğa dayındıq kezinde bizdiñ awıldıñ da (zawıttıñ) qonaqjaylığı men sawmal untağın şığarw jumısımen tanısıp, jarïyalay jürersizder dep ümittenemiz. Qazağımızğa kerek dünïyalar jalğasın tabwı kerek. Jaraysıñdar azamattar!

Dobavït’ kommentarïy

Vaş e-mail ne bwdet opwblïkovan. Obyazatel’nıe polya pomeçenı *

Please Do the Math      
 

Mojno ïspol’zovat’ sledwyuşçïe HTML-tegï ï atrïbwtı: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>