قازاق نەگە “جالعىز بيە بايلاعان – قۇداي ىسى” دەيدى؟

bie sauu1

«جالعىز بيە بايلاتقان – قۇدايدىڭ ىسى, جالعىز ۇي قوندىرعان قاتىننىڭ ىسى» دەپ ماقالداپتى بابالارىمىز. كوپ سويلەگەندى ەمەس, دوپ سويلەگەندى ۇناتاتىن ۇلى قازاقتىڭ ار ماقالى – بىر تەورييا. تەورييانى تۇسىنۋ ۇشىن تەرەڭىنە بويلاۋ قاجەت.

«جالعىز بيە بايلاتقان قۇدايدىڭ ىسى…», – دەيدى.

ۇيىر-ۇيىر جىلقى ايداپ وسكەن قازاقتىڭ جالعىز بيە بايلاۋىنىڭ استارى نەدە دەرسىز! بۇرىندارى جايلاۋىنا جەلى كەرگەن اۋىلدى اتتاپ وتپەيتىن قازاق حالقى جالعىز بيە بايلاعان ۇيدەن اينالىپ وتەدى ەكەن. ونىڭ سەبەبى بىر بيە بايلاۋلى ۇيدە اۋرۋ ادام بار دەگەندى بىلدىرسە كەرەك-تى. كورەگەن قازاق كوز جەتەر جەردەن-اق اۋىل سىرتىنا كوز تاستاپ, ىشكى جاعدايىن بولجاي بىلگەن. اۋرۋ بولدى, الەك بولدى. جەتىسكەننەن جالعىز بيە بايلامايتىنىدىعىن كوشپەلى قازاق ايتقىزباي-اق تۇسىنگەن. ۇي يەسىن اۋرەلەمەۋدى ويلاپ, اۋدەم جەردەن بۇرىلىپ كەتەدى ەكەن. بۇل دا بىر كوشپەلى جۇرتتىڭ وزىنە عانا ايان دالا زاڭى.

سونىمەن قوسا بىر عانا بيە بايلاۋدىڭ استارىندا مەديتسينالىق عىلىمي نەگىز جاتىر ەكەن. سەبەبى تەك بىر عانا بيەنىڭ سۇتىن ىشۋ ارقىلى اۋرۋعا ۇزدىكسىز ارى تۇراقتى ەم جاساعان. ونىڭ سىرى باسقا بيەنىڭ ساۋمالى قوسىلسا وزارا رەاكتسييا جۇرىپ, سۇتتىڭ قۇرامى سال-پال وزگەرىسكە ۇشىرايدى ەكەن. ار بيەنىڭ, اسىرەسە كوك بيەنىڭ ورگانيزمىندە وزىنە عانا تان بيولوگييالىق زات, ياعني دارۋمەن بولىپ شىعاراتىن بەزدەر بولادى.

سوندىقتان دا بىر بيەنىڭ سۇتى ارقىلى ار اۋرۋعا كۋرستىق ەم جاساپ وتىرعان. بۇل قازاق حالىقىنىڭ زەرتتەپ-زەردەلەگەن, بىراق جازىلماعان عىلىمي جاڭالىعى ەدى. جالپى ساۋمالدىڭ قۇرامىندا 80-گە جۋىق بيولوگييالىق بەلسەندى قوسپالار بار دەلىنەدى. كونەكوزدەردىڭ ايتۋىنشا, كوك بيەنىڭ سۇتىنىڭ ەمدىك قاسيەتى جوعارى بولادى. سوندىقتان دا كوبىنەسە كوپ بيەنىڭ ىشىنەن كوك بيەنى عانا بايلاعان. تىپتەن وسى بىر بيە بايلاۋ ۇعىمى كوشپەلى قازاقتىڭ ىرىمىنا دا اينالعان. باسىنا ىس تۇسپەسە جالعىز بيە بايلاماعان جانە بايلاتپاعان.

ال, «..جالعىز ۇي قوندىرعان قاتىننىڭ ىسى», – دەگەنى ايتپاسا دا, تۇسىنىكتى جاعداي. ار ماقالدىڭ مايەگىندە عىلىم مەن بىلىم, دانالىق جاتقاندىعىن بىز ادەتتە اڭعارا بەرمەيمىز. «سوز اسىلى – ماقال» دەپ بەكەر ايتپاسا كەرەك-تى.

Q.Durginbaiقىزىربەك دۇرگىنبايۇلى, argymaq.kz

دوباۆيت كوممەنتاريي

ۆاش e-mail نە بۋدەت وپۋبليكوۆان. وبيازاتەلنىە پوليا پومەچەنى *

Please Do the Math      
 

موجنو يسپولزوۆات سلەدۋيۋششيە HTML-تەگي ي اتريبۋتى: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>