احمەت بايتۇرسىنۇلى. جىلقىنىڭ قانداي پايداسى بار؟

mamluk7

جىلقى جەر جۇزىنە تۇگەل جايىلعان حايۋاننىڭ بىرى. ادام جۇرگەن جەرىندە جىلقى جوق جەر از. جىلقىنىڭ تۇپ اتاسى قۇلان دەپ ايتىلادى. قۇلاندى قولعا ۇيرەتىپ, باعىپ, باپتاپ, جەتىلدىرىپ, جىلقىعا اينالدىرعان مونعول مەن اريي جۇرتتارى بولعان.

سوندىقتان جىلقىنىڭ تۇپ اتاسى ەكىگە بولىنەدى: مونعول جىلقىسى, اريي جىلقىسى. باسقا جۇرتتارعا جىلقى وسىلاردان تاراعان. مونعول جىلقىنى قولعا ۇيرەتكەلى مۇنان 8 مىڭ جىل شاماسى بۇرىن دەپ ايتىلادى.

جىلقى ادامعا ناعىز پايدالى حايۋاننىڭ بىرى. كولىك ورنىندا جىلقى سالت مىنىلەدى, اربا, شاناعا جەگىلەدى, سوقاعا سالىنادى. جىلقىنىڭ كۇشى مول, جۇرىسى ونىمدى.

جىلقى سۇتىنەن ارى سۋسىن, ارى تاماق, ارى دارۋ قىمىز ىستەلەدى. ەتى دامدى, قۋاتتى. تەرىسىنەن بىلعارى, قايىس سيياقتى نارسەلەر ىستەلەدى. جال قۇيرىعىن ساتساڭ – پۇل, ەسسەڭ – ارقان-جىپ بولادى, تۇياعىنان تۇيمە سىقىلدى نارسەلەر جاسالادى, جەلىم قايناتىلادى. سۇيەگى سابىن مەن قانت زاۋىتتارىندا ۇستالادى. قىسقاسى, پايداعا اسىرا بىلگەنگە جىلقى بويىنداعى بار زاتتاردىڭ ىسكە اسپاي قالاتىنى جوق.

جىلقىنىڭ تۇقىمى تولىپ جاتىر. ولاردىڭ بىرەۋلەرى سالت مىنۋگە جاقسى, بىرەۋلەرى جۇك تاسۋعا جاقسى, بىرەۋلەرى جارىسقا جاقسى. سالت پەن جارىسقا جاقسى جىلقىلار مونعول مەن اريي جىلقىسىنان شىققان تۇقىمدار. بۇل ەكى تۇقىمنان باسقا ورمان جىلقىسى دەگەن بار. ونىڭ تۇقىمى جۇمىسقا جاقسى بولادى.

مونعول جىلقىسىنان شىققان قازاق, قالماق, باشقۇرت, قارا بايىر, قاشقار, زابايقال, يران, تۇرىك, تۇرىكپەن, شەركەش, اعىلشىن جىلقىلارىنىڭ تۇقىمى.

ورمان جىلقىسىنان شىققان اردەن, بۇلان, شەرشيرۋن, بەلگييا, دانييا, گوللاندييا جىلقىلارىنىڭ تۇقىمى. وسى ۇش تۇقىمنىڭ بىر-بىرىنە شاعىلىسقانىنان شىققان جىلقىنىڭ تولىپ جاتقان تۇقىمدارى كوپ.

جىلقى حايۋاندار اراسىندا دوڭگەلەك تۇياق توبىنا جاتادى. جىلقىمەن تۇقىمداس ۇي حايۋاندارىنان ەسەك, قاشىر, قىر حايۋاندارىنان قۇلان, زەبر سىقىلدىلار.

A.Baitursynulyاحمەت بايتۇرسىنۇلى

talbesik.kz

دوباۆيت كوممەنتاريي

ۆاش e-mail نە بۋدەت وپۋبليكوۆان. وبيازاتەلنىە پوليا پومەچەنى *

Please Do the Math      
 

موجنو يسپولزوۆات سلەدۋيۋششيە HTML-تەگي ي اتريبۋتى: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>