Nurlıbek Samatulı. Ayğırlar ayqası

30 aigyr

(Äñgime)

Mıñ san kedergige uşıray jürip, waqıt ekintige enteley bere qaladan äreñ sıtılıp şıqqan şağın avtobws küre jolğa tüse salısımen, bir julqınıp, ilgeri umtıldı.

Avtobwstıñ tükpir jağında tize bükken Serikbol moynın zorlana burıp, birte-birte qara üzip, artta qalıp bara jatqan qalağa süzile qaradı. Mïllïondap jwsap, mïllïondap öretin alıp şahar jat tartıp ketkeni.

Aldıñğı otırğışqa awzı basın saqal-murt japqan jigit ağası jayğasqan. Butında qarakök şalbar, üstinde şımqay qızıl jeyde. Töbe şaşı sïrey bastaptı, esesine jelkesi qobırap tur. Köliktiñ jürisi jaylanğan soñ, janına süyey salğan bılğarı sarı sömkege qolın suğıp, «Sarağaştıñ» bir bötelkesin swırıp aldı da, qılqıldatıp juta bastadı. Qatalap qalğan eken, bötelkedegi swdıñ jartısınan astamın öñeşten ötkizip jiberip barıp «wx» dep demin aldı. Birge kele jatqan eki serigi esine endi tüsti sirä, közin adıraytıp ekewine kezek-kezek qarap qoydı. Sodan soñ ğana eñkeyip, sömkeden bötelkeniñ ekewin şığardı. Birewin qatarında tımpïıp otırğan şäpkili jigitke ustattı. Ekinşisin Serikbolğa ıtqıttı.

– Ötkende körip qayttım, – dep sosın köñildenip äñgime bastadı. – Nağaşı ağam üyirip basqarıp otırğan jılqı zawıtta basımen alısqan eki ayğır bar. Birewi sülik qara ayğır. Ekinşisi bülik torı ayğır. Nağaşım aytat, birinen biri ötken sumdıq baqtalas deyt. Kezdesken jerde şaynasa ketet deyt. Conısın bir jaq-sı-la-ap tüsirip…

– Anañ qara, anañ qara! – Osı arada boz jensï şalbar, aq fwtbolka kïgen juqaltañ jigit otırğan ornınan elirip uşıp turdı. Saqaldı jigit ağası ayta bastağan äñgimesinen jañılıp, ol nusqağan jaqqa eriksiz jalt qarağan. Sonda körgeni – alıs qïırda bası bulğaqtap, beli ïreleñdap betaldı perip bara jatqan jındı quyın.

– Ay-ay-ay! Tüsirip alw kerek edi. Mı-ınaw degen épïzod! – dedi juqaltañ jigit bas barmağın qayqaytıp. Aptıqqan serigine renjigen saqaldınıñ qabağı kirjïip sala berdi.

– Öy, sonı da… mende quyınnıñ neşe atasın tüsirgen plenka bar. Nağız kïnorejïsser degen solay… zapas  jasayt. Tiri janğa körsetpey tığıp, arxïvimde saqtap jürmin. Sen bala sözdi bölme! Aptıqpa. Seniñ mindetiñ… yağnï, operatordıñ mindeti rejïsser tüsir degendi aynıtpay tüsirw. Uqtıñ ba? Men qalay tüsir desem, solay tüsirw. – Ol ökpelegen baladay urtın tompaytıp bir waq ünsiz otırdı da, kenet oyına äldene tüskendey eki alaqanımen eki sanın sart etkizip, qaytadan sambırlap söylep qoya berdi.

– Üyretilgen ayğırlardı töbelestire salsam da qoy deyin dep turğan birew joq. Biraq solardı bar ğoy, tü-ük jaqamaymın. Teatrdıñ ärtisi sïyaqtı… ïlanbaysıñ… nanbaysıñ. Bastıqpen aytısıp-tartısıp… nağaşımdı aytıp… aqırı köndi-aw.

– Qoqımañız! – Operator jigit oñ qolımen kewdesin urıp-urıp qoydı. – Qatırıp tüsirip berem. Osımen eki kïno tüsirwge qatısıp turmın.

– Üyretilgen ayğırdıñ töbelesi töbeles emes, – dep dawrıqtı saqaldı rejïsser operatordıñ sözin elemey, – al, mınalar… aytpa deymin, sumdıq! Nağaşıma senem. Osıdan bar-aw, durıstap tüsire alsaq…

Bulardıñ täjikesin tıñdawğa Serikboldıñ zawqı joq. Oyı san-saqqa ketip, kökiregin äldeqanday muñ torlap alğan. Alıstan buldırap köringen qala jaqqa ögey közben tağı bir märte köz tastadı.

* * *

Qanı qarayıp, jüykesi juqarğan kïnorejïsser soñğı sät ot basqan taylaqtay bezektep ketsin. Basınan äldeqaşan julıp alğan qalpağı wmajdalıp qolında jür eken, qulaştap jerge attı.

– Qaytar! Qaytar näletterdi! – Öñeşi jırtılğanşa ayqaylap, tamağı qarlığıp qaptı.

Qos ayğırdıñ arqıray kisineskenine eligip, şabıs tilep, tınşï almay tıpırşığan attarınıñ basın erkine jibergen jılqışı jigitterdiñ qïqwı soyqan. Sıtılıp şığıp, ärqaysısı awlaqta qalğan öz üyirine qaray sınaptay sırğığan qos ayğırdı qaqqanda qanın, soqqanda sölin alıp, tıqsırıp qayıra qwıp kelmek. Olardan közin ayırmay, ızağa bwlıqqan rejïsserdiñ bet älpetin kömgen saqal-murtı uypa-tuypa.

Sïır säskeden beri ap-awır kïnokameranı äri tasıp, beri süyrep qaljırağan oparator jigit qalt etken sätti paydalanıp, kök şalğanğa jawırın tösep jantaya ketken. Şekesi qurısıp, üş ağaş mosığa qondırğan asay-musayına erbïe qarap, awıq-awıq köz süzip qoyadı. Omırawlağan esirik nemeler jolındağısın apırıp-japırıp kep qalmasın, kep qalsa közderi tük körmey qağıp ötip, qïratıp tastamasın dep qawip oylaydı. Kamera qïrasa, onsız da tözimi toz-toz bop, tızaqtap bitken rejïsser seldiregen töbe şaşın wıstap jular.

Bulardıñ äwre-sarsañın sonadaydan baqılap, aynalsoqtap jürgen torğay köz qarawıl şal beri bettedi.

– Aw, inim… inim-aw! Meniñ bir tüsinbegenim, tap osı eki ayğırdı qırılıstırmasañ kïnoñ kïno bolmay qala ma? – Torğay közi jıltırap, sampıldap söylep keledi. – Aytşı, bolmay qala ma?

– Bolmay qalat! – dep barq etti kïnorejïsser. – Aqsaqal, siz ne… kïno twralı sizde tüsinik joq. Bilip qoyıñız, kïnoda oqïğanıñ şarıqtaw şegi degen bolat. Bul – sol! – Suq sawsağın soraytıp aspan jaqtı nusqadı. – Kwl’mïnacïya!

– Äb-bäse, bäse-e, – dedi anaw torğay közin qaqpay.

– Ne bäse?

– Türiñ jaman, qırıp barasıñ. – Qayda barsa qolınan tastamaytın örme qamşı etik qonışına sart etti. Bul onıñ burılıp alıp, jönine ketkeni. Rejïsser jüzi küreñitip, jawap tappay dağdarğan.

Ayğır töbelesti kelgen bette apır-topır taspalap tastaymız dep dämelengenin aytam-aw. Näleti, op-oñay bola qalatın şarwa emes sïyaqtı, is bügin de şatqayaqtap tur. Änşeyinde közderin ızalana alartıp, şaynasa keterdey awızdarın aranday aşıp, mañaydı bastarına kötere azan-qazan kisinesip bitetin näletter, ne bälesi barın qaydam, kamera aldına kelgende jındarı basılıp, jwasï qaladı. Bu jolı da… qosayaqtap şapşıp kökke atılğanın qayteyin, tura-tura qalısıp, dürs-dürs tebiskenin qayteyin, operator kameranı közdey bastağannan-aq, «meniñ sende şatağım qanşa» degendey quyrıqtı kökke şanşıp tastap, jolındağısın apırıp-japırıp, burılıp alıp beze jönelisken. Qansorpa bolğan jılqışılarğa qayırw bermey, alabas aynalıp jürgeni anaw.

Barıp kel, şawıp kel üşin rejïsserge kömekşi bop jaldanğan Serikboldıñ öñi qup-qw. Jaq jüni ürpïgen, maza joq. Alasatta älekke tüsip jatqandarğa anadaydan tastağan közi bop-boz. Sülesoq. Özimen özi.

Jılqışı jigitter qos düleydiñ apşısın qwırıp, qatar-qatar taqtay şegelep, qorşap tastağan keñ albarğa qayıra qwıp tığıptı. Tap bir qasapxana ïisin sezgendey alapar qağıp, alasurğan nemelerdiñ közderi şarasınan şığıp ketken. Tük körmey señdey soğılısadı. Qurıqtan qaymığwdı qoyğan. Eki ayaqtı päleketterdiñ kökeyin ne tesip bara jatqanın uğa almay şıñğıra kisinep, kökke şapşïdı.

Qapısın tapqan bir kez or qoyanday oynaq salıp, ekewi de jırıla qaştı. Üyirge özinen burın şelektey basın aman jetkizgisi kele me, qos qulağın jımıp, moynın alğa sozıp, ağıza jönelisti.

Şarası tügesilgen rejïsser qos ayğırdıñ soñınan ayqaylap boqtap qala bergen.

Jalqı zawıtı ornalasqan döñ eteginen bastalıp, sonaw kökjïekke qaray dalïıp jatqan jazıqtıñ är qïırın jaylağın qos üyir jılqı tağı da dürligisip, bir wıs bop ürpïise qaptı. Bastarına ne zawal tüskenin uqpay, ürkesoqtap moyın burıp pır-pır osqıradı.

Birew qarawıl tamnan beri qaray jın qwğanday quyındatıp şawıp şıqtı. Jwıqtap kelgende tanıdı, torğay köz qarawıl şaldıñ nemeresi. Şabdar tayğa jaydaq mingen. Etegi jelp-jelp. Qos qolın kökke sermep, qïqwlap qoyadı. Bular köz toqtatıp ülgergen joq, quyındatıp jetip-aq keldi. Taydan dik etip tüse qalıp, bastıq däw de bolsa, sen şığarsıñ degendey saqaldı adamğa umtıldı.

– Atam aytat… qoysın deyt… aylası bar deyt… – dep, jöndep söyley almay, aptığıp tur. Tanawı deldïip ketken…

* * *

Sülik qara ışqına şıñğırıp, qawğa tïgen örttey lapıldap kökke atıldı. Jumır moyınğa sart etip oratıla ketken qıl buğalıqtı jandärmen bırt-bırt üzip ketpek bop, şïırşıq attı. Julqınğan sayın tınısı tarılıp, osı jaña ğana köz aldında jaynağan kök-jasıl dünïe demde qanqızıldanıp, ilezde qwırılıp sala bergen. Som bilek, sum aylağa qarsı qılar därmeni sarqılıp, mısı qurıdı. Ïliktirip, mäjbürlep äketip baradı. Köndikpeske, bülkek jeliske salmasqa şarası qalmadı. Köndikti, bülkek jeliske saldı. Sol-aq eken, keñ dünïeni tarıltqan buğalıq bosañsıp, tınısı aşılıp sala berdi. Deldïgen keñ tanawı quşaq-quşaq jelge toldı. Jelp-jelp etti. Kilt burılıp, sonaw bir tusta peri aynalıp ötkendey bop ürpïise qalğan üyir jaqqa julqa umtılıp edi, qıl şılbır qaytadan qılğındırıp, bwa qaldı. Döñgelengen dünïe tağı da tarınıñ qawızına sıyıp jüre bersin. Bağanağı bülkek jelisin qayıra tapsın.

Jılqışı jigit masayrap, kürek tisi aqsïıp, saq-saq küledi. Mereyi üstem. Qıl şılbırdı er qasına kürmep orap tastaptı, qalğanı şubatılıp taqımda jür. Asaw ayğır alasurğan sayın ol da elirip, oñdı-soldı qamşı siltep, örşelengen sıqpıtı jaman. Kördiñ be meni degendey, keñ dalanı basına köterip ulı qïqwğa basqan. Jwan moyın, küpşik san düleydi bastıqtırıp, soñına mölteñdetkenine mäz.

Torğay köz qarawıl şaldıñ pärmenimen sülik qara şağın avtobwstıñ döñgelek temirine mıqtap baylandı.

– Ayda üyirdi! Jın-peri qusap quyındatpa! Awanımen ayda. Däl osı aramen qaptat! – dep ämiri jüre bastağan qarawıl şal ayqaydı salıp jatır.

…Sülik qara kenet basın silke köterip, awzın aranday aşıp, arqırap kisinep jiberdi. Pısqırınıp, oqırınğan üyir janap ötip baradı eken. Arasınan şiñgirley kisinegen qulın-taydıñ dawısı şalınadı. Bïeler puşayman küy keşken ayğırğa mölïe bir-bir qaraydı da, sol körgenine jazıqtı bop qalğanday közderin derew taydırıp, bastarın tömen sala qoyadı. Olardıñ osı beyopa qılığına küyindi bilem, sülik qara eki közi alaqanday bop şaqşırayıp, qışqıra kisinedi. Bul jolğı kisinesi qısqa-qısqa. Jumır bitken kese tuyağı tarsıldap jer tarpıdı. Üyir işinen bawırı jarqırap, bası kegjeñdep jasañ aq baytal beri jırılıp şıqtı, adwın ayğırdıñ zarpına şıdap tura almadı, sirä. Jañbırlığı jıbırşıp, urşığı üyirilip top-top basıp, mañaylap jürip aldı. Quyrıq-jalı kültelenip, kekili biltelenip, közinen älde äwestik, älde tañdanıs, älde ürey bayqaladı. Sülik qara basın mazasız silkilep, ornında tınış tura almay tıpırşıy berdi. Silkingen sayın şoqparday kekili jelp-jelp közine tüsedi. Kümbir-kümbir kisinedi. Kisinegen dawıstan jas baytaldıñ aq saytanı bezinip, ilezde jwasıdı, ïegin ilgeri sozıp, moynın tösedi, qara ayğırdıñ alqımı astına suğındı.

Tağı bir dübir. Sülik qara qamıs qulağın qayşılap, dübir jaqqa osqırıp-pısqırıp, oşırıla qayırılğan. Qulaqqa dübir tïse delebesi qoza qalatın ejelgi ädet. Aq baytal ayğırdıñ aldı-artına kezek şığıp, şıbjıñ qağıp, tınışınan ayırılğan.

Buğalıq astında bulqınıp, twlap kele jatqan torı ayğır eken. Jılqışılar onı sülik qara sïyaqtı baylap-matap älekke tüspedi, buğalıqtı sıpırıp alıp, sawırdan sart etkizip bir salıp, awmağı at şaptırım keñ albarğa bos qoya berdi. «Qutıldım ba, bälem» degendey ol-dağı köten tübi bilewlenip bitken bir quşaq quyrığın qos ayaqtap tewip, oynaqtap şığa kelgen. Birese aynala ürkip-josıp, birese tekirek saq jeliske salıp bayız tappadı. Soñına qïqw ilespegen soñ ekpinin tejep, alañsız ayañğa köşti.

Jılqışı jigitter aq baytaldı ayğırınan ayırıp, qos qaptaldan qawsırıp aydap, onı da albarğa süñgitti. Ayğırı bir päleni sezdi me, albar sırtında turıp şurqırap kisinep jiberdi, kökke atılıp, qıl şılbırdı üzip keterdey şirep tarttı. Aq baytal da oqırınıp, sülik qara jaqqa umtılıp, taqtay qorşawdı tösimen soqqılap alasurdı.

Basın qaqşañdata umtılğan torı ayğırdıñ türi jaman. Aq baytal tözimi tozıp, taqtay qoranı jağalap januşıra şapqılap ketti. Tönip kelgen oşaqtay omıraw astında qalıp qoymawdıñ äreketin qılıp, sımday tartılıp, samğay uştı. Aqqan juldızday sızıldı. Tegewirindi torı ayğır tap bastırmay quyrıq tistesken. Ïegin sümpïgen sawırğa salıp jiberip, quyrıq tüpten batırmay şımşıp tistep qoyadı. Baytal şirkin de oñay köngisi kelmeydi-aq, ığın tapqan kez böksesin jeñil köterip, artqı ayaqtı juptap sermep qaladı. Ketilip ülgermegen jup-jumır jatağan tuyaqtıñ sart-surt soqqısın torı ayğır şıbın şaqqan qurlı körmeydi, qayta onıñ bul qılığı janına jağa tüskendey, astıñğı erni elpildep, üstiñgi erni jelpildep qır soñınan bir qalmaydı. Alamayın ayğır bawırı süykep körmegen jas baytaldıñ albastısın basıp, degenine köndirmey qoymaytın türi bar.

Aq baytal qayda ıtırınsa, ızalı közin sonda şapşıtıp, tört tuyağına tınım taptırmay tıpırşıp tağatı tawsılğan qara ayğırdı tipti de qaperine iler emes. Aq baytaldıñ bultıldağan mıqını men jılpıldağan şap orayınan özge dünïeni tügel umıtqan. Esil derti alqım astında buratıla ağarañdap, josıp jürgen jas baytalda.

Qan qızdırar oyınnan jalıqqanı şığar, kenet qazanday basımen jambas tustan perip ötti. Baytal bayğus tirsegi mayısıp, qabırğası qayısıp, tältirek qağıp ığıp jüre bergen. Şabıstan qalıp, jıbırlaq jeliske awısqan. Öne boyı arqırap bitken äkki ayğır osı sät belin silkï serpip, küpşek sanğa küş tüsirip kewdesin tik köterip äketti, alşayıp attap barıp aq baytalğa ayaq arttı. Swsıp şığwğa ülgertpey, şaptan qarmay qısıp, bawırına qaray julqığan. Qapısız däl tüyrepti. Jas baytaldıñ beli kütirley qayısıp, moynın tuqırtıp, jağın äntek qayşılap, sala qulaş qıp tilin şığarıp jiberdi. Teñselip ketti. Janarı mölt-mölt botaladı.

– Jaradı! Jaradı! Oy, päli-ay! – Qarawıl şal qıbı qanıp, qopañdap jür. – Aq baytaldıñ da tuqımı asıl. Torıdan qaştı aqırı.

Rejïsser operatorğa buyrıq-jarlıq berwdi umıtıp, jutqınşağı jıbırlap, alayğan közin qadap, tamsana beredi.

Kenet qara ayğırdıñ ışqınıp kisinegen dawısı töbe şaştı tik turğızarday tım aşçı estildi. Eswi berik şılbırdı qılmoyınğa keptep, julqa umtıldı. Qıltamaqtan orıp jibergendey qorqırağanı, ölimin salıp alasurğanı tım üreyli. Şağın avtobws ornınan jıljıp, şayqatılıp ketti. Qarawıl şal şoynañday basıp barıp, arqandı jedel qïıp jibermek bop jantalasıp jatır. Kezdigi tüskir jüzi qayırılıp, qılğa bata qoymay edäwir äwrege salğanı. Aqırı arqan setinep barıp sögildi, ayğır şirey tartpağanda o da joq edi. Bası bosay sala sol turğan ornında urşıqşa üyirilip, tört tuyağı jerden sätke ajırap, kökke şapşıdı. Qol sozımda qalqïğan taqtay qorşawdan bir-aq ırğıp, işke top ete tüsti…

***

Jılqı zawıtın awlaqtan aynalıp ötetin küre joldı betke alıp, asığıs jayaw tartqan Serikboldıñ köz aldınan birinen biri ötken qos ayğırdıñ ayqası ketpey qoyğanı.

…Işegin tartıp, ışqına kisinegen sülik qara taqtay qorşawdan bir-aq ırğıp, işke top ete tüsken boyda qara jerdi tört tuyaqpen tömpeştey soğıp, torı ayğırğa qaray tötelep, twra salğan. Tarpıp, taptap tastarday etektey ernin jïırıp, aranday awzın qayşılap, qazanday basın şayqap, doldana umtıldı.

Torı ayğır şirkin, osı jaña, tap osı qazir ğana tatqan toyatına toqmeyilsip, ayağın ırğap basıp, qanjar quyrığımen döñgelek sawırın sïpay urıp qoyıp, awlaqtay berip edi. Qara ayğırdıñ düleyli sıqpıtın köz qïığı şalğan bette jelke jalı jelp etip, bulan moynın oqıs burıp, qalt tura qaldı. Kürkirep oqıs kisinedi. Kelseñ kel degeni me, o da atılıp kökke şapşıdı.

Tula boyın ıza bwıp, aşw kernegen qara ayğırdıñ qan tolğan közi tükti de körmeytin sïyaqtı. Qarsı kelgen torı ayğırdı bar pärmenimen qaptaldap soğıp ötti. Iñq-ıñq etken üreyli dıbıstar adamnıñ zäresin uşırıp qatar estildi. Tolqın şayqağan kemedey ekewi de teñselip barıp tüzeldi. Qayta qayırıldı. Dolı ekpinin tejey almay, qasarısıp qarama-qarsı kelgen qos düley artqı ayaqtarımen tik turıp ketip, aldıñğı ayaqtarın adamşa sermesti. Bolat tuyaqtar sart-surt soğıstı. Qayırıla bere qos ayaqtap şirene tebisti. Tuyaqtıñ tilerligi tïgen jerde oyılıp izi qaldı. Äp-sätte qım-qïğaş alasapıran ayqas bastaldı da ketti.

Tepsingen tuyaqqa şıdas bermey qara jer tütilip, oyran-botqası şıqtı. Taralıp ösken ajırıq şöp tamırınan ajırap qalıp jatır. Tuyaqtar oyıp-oyıp topıraq laqtırıstı. Kökke burq-burq qoyu şañ köterildi.

Tasırlay şawıp toqtala almağan sülik qaranıñ ekpini eresen. Baqtalası basın şulğıp, moynın tömen ïgen bir sätte jelkelikke azw bastı. Sol boyda tuqırtıp tastamaq edi, anaw basın kekşeñ etkizip oqıs köterip alğanı. Sülik qaranıñ ezwinde bir wıs qıl ketti. Jelkeligin kürek tis kesken torı ayğırdıñ da qas albastısı qozsın. Qanı qızınıp oynaqtap şığa bere, bökterinşekten o da qaptı. Qarsılası şıñğırıp köke atıldı. Qayırılıp kep aldıñğı qos tuyaqpen torınıñ basınan kömip-kömip ötti. Mañday tusınan tuyaq jawğan torı bir sätke eseñgirep, kötkenşektey bergende, anaw azwdı topşığa qarpıp salıp, ırğap-ırğap jiberdi. Qos tanawı pırıldap, demi jetpey, tilersegi bügilip, şoñqïdı da qaldı. Bastan asıra sekirip qara ayğır ketti.

Torı awnap barıp qayta turdı. Tula boyın ter jwğan, dür silkingende möldir monşaq şaşıray tögildi. Tis tïgen jerdiñ terisi julım-julım, qan sorğalap tur. Awnap tüskende topıraq jabısıptı. Basınan sekirip ötken qara ayğır sol ekpinmen anaday jerden äreñ qayırılıp edi, torı ayğır töpey şawıp, tönip-aq qalıptı. Qan tilegen eki közi qıp-qızıl, jel ürgen şoqtay jaynaydı.

Oşaqtay omırawlar dürs-düris soğısıp, birin biri qağıp ötti.

Şıñğırğan, kisinegen, qorqırağan, osqırınğan, pısqırınğan älemtapırıq dıbıstardan qulaq tundı.

Qapısın tapqan torı endi sağaqtan azw bastı. Doldanıp bulğap-bulğap qaldı. Dem jetpey tanawı jelp-jelp etken sülik qaranıñ şarasınan şıqqan közi alaq-julaq. Etektey ernine ïe bola almay jağı qïsayıp, beli buratılıp, qaptaldap awıp bara jatır. Tunşığa qorqırağan dıbıs şalındı. Alqımın qara qoşqıl qan jwğan. Torınıñ da keñsirigi ayğız-ayğız. Silesi tastay qatıp, sülik qaranı bawırına basa jığıldı. Basın torınıñ bawırı astınan bosatıp ala almay, jantalasqan qara ayğırda qawmet qalmağan sirä, ayağın äreñ serpedi. Osı sät qapelimde turıp kete almay tıpırıqtap jatqan torı ayğır basın qaqşañ etkizip, oqıs köterip, qos tanawı jelbirep, jan därmen qışqırıp-qışqırıp jiberdi. Añğalağı keñeyip, tostağanday bop alarğan közinen qos wıs jas ırşıp tögildi. Tıpırlap jatqan jerinen türegele bere, oñ qaptalına gürs etip qulap tüsti. Burq etip kökke şañ köterildi. Tumsığın şabına qaray soza bere, moynınan äl ketip, tomarday basın jerge tastay saldı.

Tunşıqtıra basıp-janşığan päleketten qutılğan qara ayğır ıñıranıp äri awnadı. Awzında äldene jür. Umasımen qosa qırşıp tistep, julıp alğan ayğırdıñ ülperşegi.

Torınıñ umadan adalanğan şabı qıp-qızıl qanğa boyalğan. Kökke qarap şoşayğan ayağın bayaw ğana qozğadı da, so boyda jantäsilim etti.

Qara ayğır üş umtılıp ornınan äreñ turdı. Älsiz ğana silkinip, tältirektep ilgeri bastı. Üsti-basına jabısqan topıraq termen ezilip ayğız-ayğız, satpaq-satpaq. Alqımnan sawlağan qan qoşqıldana uyıp, tizege jetip tur.

Teñkïip qïmılsız qalğan torı ayğırğa moynın bayaw burıp bir qaradı da, ayağın süyrete basıp, alğa attadı.

Alapat ayqasqa sebepşi bolğan adamdarğa jan bitti. Bir birine qarastı. Közderinde ürey. Tilderin jutıp qoyğan. Ün joq.

Ayğırın alıstan baqqan aq baytal da qaptaldap qozğaldı. Birte-birte eki aralıq qısqarıp, sulq tüsip turıp qalğan sülik qarağa jwıqtap keldi. Mölïe nazar tikti. Qan jwğan alqımına tanawın apardı. Müsirkegeni me, batılsız kisinep, aldı-artına şıqtı. Onıñ bul qılığına ayğırdıñ ïmanı selt etpedi. Basın tuqırtqan küyi tört tağandap turğan jerinen qozğalmadı.

Torğay köz şaldıñ örmesi etik qonışına eriksiz sart etti.

– Qurıdı! – Şal ayqasqa özi tüskendey, üni irip şıqtı. – Ekewi de qurıdı… ekewi de tuqımı asıl ed… Ay-ay-ay! Obal-ay!

Şoynañday basıp, sülik qaranıñ soñınan jöneldi.

…Jılqı zawıtın awlaqtan aynalıp ötetin küre jolğa enteley basıp taban iliktirgen Serikboldıñ közinen ıstıq jas bırt-bırt üzilip tüsti.

Nurlybek S. Nurlıbek Samatulı, 2017 jılğı qazan.

 Äñgime avtordıñ kelisimimen qısqartıldı, tolığın mına jerden oqıñızdar.

Tüpnusqada taqırıp “Ayğırlar” dep berilgen.

Dobavït’ kommentarïy

Vaş e-mail ne bwdet opwblïkovan. Obyazatel’nıe polya pomeçenı *

Please Do the Math      
 

Mojno ïspol’zovat’ sledwyuşçïe HTML-tegï ï atrïbwtı: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>