«اقتاۋدىڭ اققۇيرىعى» نەمەسە شاباندوزدىڭ تۇسى

Aqquiryq

(دەرەكتى اڭگىمە)

ويىن بالاسى ەدى. شىلدەنىڭ قىسقا تاڭى تەز-اق اتىپ كەتەتىن. اۋىزعى بولمەدەگى ابىر-دابىردان ۇيقىسى شايداي اشىلدى. «كەڭكە سىزدە اتقا وتىرۋعا مىعىم بالا بار دەپ ەستىدىم. سول بالاڭىزعا قولقا سالعالى كەلدىم. تاياۋدا ۇلكەن بايگە بولعالى جاتىر. شاباندوزدىققا بەرسەڭىز؟!», – دەگەن داۋىستاردى قۇلاعى شالىپ قالعان. كورشىلەس اقتاۋ اۋىلىندا تۇراتىن ناقىپجان دەگەن قويشى ەكەن. اكەسى كەڭەس قارسى بولا قويعان جوق. انا جۇرەگى الاڭدايتىنى بەلگىلى عوي. دەگەنمەن ناقىپجاننىڭ قولقاسى اياقسىز قالمادى. ول كەزدە جەتىنشى كلاستى اياقتاپ, وزىنشە «جىگىت» بولىپ قالعان شاعى. جەتىنشىنى بىتىرسە دە كيىكتىڭ اسىعىنداي عانا قۇرماش بالا شىنىندا اتقا ەرتەرەك مىندى. اكەسىمەن بىرگە تالاي رەت جىلقى باققان. العاشقىدا اياعىن تارالعىعا سالىپ جۇرگەن قارا بالا كەلە-كەلە ات ۇستىندە جۇرۋگە تاقىمى ابدەن ماشىقتانىپ الدى.

بۇل اۋىلدى بىلايعى جۇرت «قىتاي» دەيدى. ال اۋىل ۇلكەندەرى قىتاي ەمەس اقتاي عوي دەيتىن جايبىراقات. سىرا, اقتاي دەگەن كىسىنىڭ اتى بولسا كەرەك. اۋىلدان ۇزاپ اقتاۋدىڭ ۇلان عايىر دالاسىن بەتكە العان قۇرماشتىڭ ەسىنە وسى قىتاي اتىنا بايلانىستى بىر قىزىق اڭگىمە تۇسىپ, ەرىكسىز ەزۋ تارتتى. ەرتەرەكتە قاراعاندى جاعىنان كەلگەن بىر توپ «اڭشىلار» جاڭاارقانىڭ جازىعىندا تۇنى بويى پروجەكتورمەن كيىك اۋلاۋدىڭ قىزىعىنا كىرىسەدى عوي. استارىندا سۋ جاڭا «زيل» ماشيناسى. ول كەزدە جانارماي تەگىن. سودان تۇنى بويى ەن دالادا ارلى-بەرلى جوسىعان «اڭشىلار» تاڭ قىلاڭ بەرە وسى قىتاي اۋىلىنىڭ ىرگەسىنەن شىعادى. اۋىلداعى ۇيلەردىڭ دەنى شاتىرسىز توقال تام بولاتىن. تاڭعى ەلەڭ-الاڭدا سيىر ساۋۋعا شىققان بىردى-ەكىلى ايەل بولماسا اۋىل شىرت ۇيقىدا جاتقان شاق. شەت جاقتاعى بىر ۇيگە تاياپ كەلگەن «اڭشىلار» قاي جەردە جۇرمىز دەپ سۇرايدى عوي باياعى. «قىتايداسىزدار» دەگەن سوزدى ەستىگەن جۇرگىزۋشى «ويباي-اي, قۇرىدىق. شەكارادان وتىپ كەتپىز», – دەپ وتىرا كەتسە كەرەك. سويتكەن قىتاي قۇرماشتىڭ تۋعان اۋىلى عوي.

Naqypzhan2019

ناقىپجان دايىربەكوۆ اققۇيرىقتىڭ يەسى, ايگىلى اتبەگى, باپكەر 2019 ج.

ناقىپجاننىڭ بايگىگە قوسقالى جۇرگەن جۇيرىگىن كورگەندە قۇرماشتىڭ كوڭىل كۇيى تۇسىپ كەتتى. بالا دا بولسا جانۋاردى اياپ كەتتى. مىنا بايعۇستىڭ كورمەگەنى جوق سيياقتى عوي. قۇلاقتارى تىلىنگەن, ويىلعان. جامباسى تولعان ايقىش-ۇيقىش «اك», «اك2», «اك3» دەگەن تاڭبالار. سوۆحوزدىڭ ەكىنشى بولىمشەسىنەن, ۇشىنشى بولىمشەسىنە اۋىسىپ كەلسە كەرەك, سىرا. جۇيرىكتىڭ اتى اققۇيرىق ەكەن. تۇسى قاراكوك بولىپ كەلگەن, قۇيرىق-جالى توگىلىپ تۇر دەپ ايتۋعا كەلمەيدى. كادىمگى قازاقتىڭ سۇيەكتى, تۇرقى بيىكتەۋ قاراپايىم جىلقىسى. قۇيرىعىنىڭ ۇش جاعى اقشىل بولىپ كەلگەندىكتەن اققۇيرىق اتانسا كەرەك. بيىل بەستى شىعىپتى. ناعىز دەر شاعى ەكەن. سودان نە كەرەك اققۇيرىقتى بايگىگە جاراتۋ مەرزىمى باستالدى.

بىر ايدان كەيىن جاڭاارقا اۋدانىنىڭ 60 جىلدىق مەرەيتويى قۇرمەتىنە الامان بايگە بەرىلمەك. بۇعان دەيىن اقتاۋدا تۇرلى مەرەكەلىك شارالاردا قارا جارىستارعا قاتىسىپ, بايگەنىڭ الدىن بەرمەي جۇرگەن اققۇيرىق ۇشىن الداعى بايگە ەڭ العاشقى ۇلى سىناق بولعالى تۇر. ارينە جۇيرىكتىڭ يەسى ھام باپكەرى ناقىپجان دا بۇل الاماننىڭ جونى بولەك ەكەنىن ىشتەي سەزەدى. شاباندوز بالا اققۇيرىققا بوي ۇيرەتە باستادى. باپكەردىڭ ايتقانىن قالت جىبەرمەي جۇيرىكتى باپتاۋدىڭ بارلىق تاسىلىن ورىندادى, ارى ۇيرەنۋگە تىرىستى.

اققۇيرىقتىڭ قاماۋ تەرىن الۋ, العاشقىدا كيىز جابۋمەن, كەيىن جەڭىل جابۋمەن, تەر قۇرعاتىپ سۋىتۋ, ۋاقىتىسىندا سۋارىپ, وتقا قويۋ بارى ناقىپجاننىڭ ايتقانىنداي بولىپ جاتتى. بىر اي شاماسىندا باپكەر: «بولدى, – دەدى. -اققۇيرىق بايگىگە دايىن. تەك جالعىز قازىقتان ساقتاسىن, اللا جار بولسىن!» ناقىپجاننىڭ ۇنى سەنىمدى ەستىلگەندەي بولدى. بۇل كەزدە بايگەنىڭ ۋاقىتى دا كەلىپ جەتكەن. جاڭاارقاعا جۇرگەلى وتىرعان كۇنى شاباندوز بالا تۇس كوردى. اققۇيرىقتى جاراتىپ جۇرىپ سارىوزەننىڭ جازىعىندا تالاي رەت قاراشۇبار وق جىلان مەن بوزعىلت تۇستى تۇيمە جىلانداردى كورگەن. شاباندوز بالانىڭ تۇسىنە قارا شۇبار وق جىلان كىردى. توبىلعىلى, كودەلى سارىوزەننىڭ جازىعىندا اققۇيرىقتى جەلدىردىپ كەلە جاتىر ەكەن. كەنەت جانۋار باسىن انتەك كوتەرىپ, ەلەڭ ەتە قالعانداي بولدى. تۋرا قارسى الدىنان قاراشۇبار جىلان يرەلەڭدەي وتىپ توبىلعى تۇبىنە كىرىپ كەتتى. قۇرماش شوشىپ وياندى. ات جاراتۋ بارىسىندا تۇننىڭ كەز-كەلگەن ۋاعىندا سەرگەك تۇرىپ ۇيرەنگەن شاباندوز بالا جەيدەسىن كيە سالىپ دالاعا شىققان. اي سۇتتەي جارىق ەكەن. سارىوزەننىڭ ۇلى بايتاعى اي نۇرىمەن مۇنارتىپ تۇر. جاپانداعى ناقىپجاننىڭ جالعىز قىستاعىنان باسقا تىرشىلىك جوق سيياقتى. كوك تولىسىپ, جازيرا دالانىڭ ناعىز جاسانىپ تۇرعان شاعى ەدى. ايلى اسپاننىڭ استىن تۇرلى قۇستاردىڭ داۋسى انگە بولەسە, قارا جەردىڭ قوجاسى بىز دەگەندەي شەگىرتكەلەردە تىنىمسىز شىرلدايدى. بىراق ەشقايسىسى مارعاۋ تۇننىڭ تىنىشتىعىن بۇزىپ تۇرعان جوق. قايتا قايتالانباس تۇننىڭ عاجاپ ساتىمەن كەرەمەت ۇيلەسىم تاۋىپ تۇر. تارلاۋىت پەن كودەنىڭ, جۋسان مەن توبىلعى گۇلىنىڭ يسى ارالسقان جۇپار اۋا قۇرماشتىڭ بويىن بىردەن سەرگىتتى. ماماعاشقا بايلانعان اققۇيرىق جايبىراقات مۇلگىپ تۇر. تۇننىڭ سالقىن سامالى جۇيرىككە دە جايلى سەزىلسە كەرەك. قۇرماشتى تانىعىنداي باسىن مارعاۋ كوتەرىپ, بۇل جاققا مويىن بۇرىپ قويدى. جانۋار شاباندوز بالاعا ابدەن باۋىر باسىپ قالعان ەدى…

ەرتەڭىندە قۇرماش اققۇيرىقتى جارتى ساعات شاماسىندا جەلدىرتىپ كەلۋگە شىققان. و, توبا تۋرا تۇسىندەگى سۋرەت قايتالاندى. بوز كودەنىڭ اراسىنان سۋماڭ ەتىپ, قارا شۇبار جىلان شىعا كەلدى. قاۋپتى سەزدى مە, كوز ىلەسپەس جىلدامدىقپەن جاقىن تۇرعان توبىلعى تۇبىنە ۇمتىلعان. اتتان سەكرىپ تۇسكەن شاباندوز قامشىمەن توبىلعى تۇبىن تارتىپ-تارتىپ جىبەردى. قارا شۇبار جىلان الىسقا كەتە المادى. جىلاندى قالاي ولتىرۋدى ۇلكەندەردەن ەستىگەن قۇرماش تۇسىندە كورگەن پالەنىڭ كوزىن جويدى. «ادامنىڭ تۇسىنە جىلان كىرسە – دۇشپان» دەۋشى ەدى زىليحا اناسى. جىلاننىڭ كوزىن جويعان شاباندوز بالانىڭ بويى بىردەن جەڭىلدەپ سالا بەردى… سول كۇنى تۇس اۋا جاڭاارقاعا جولعا شىققان.

بايگىگە قاتىساتىن جۇيرىكتەر تىزىمدەلىپ, شاباندوزار نومەرلەرىن الىپ جاتتى. الامانعا قاتىساتىن جۇيرىكتەردى كورىپ قالاتىن سات وسى. باسقا ۋاقىتتا باپكەرلەر جۇيرىكتەرىن ەل كوزىنەن تىس جەردە جاسىرىن ۇستايدى. قازاقتىڭ ەجەلدەن كەلە جاتقان ىرىمى. تىل-كوزدەن ساقتاناتىن بولسا كەرەك. ناقىپجان اعاسى دا وسى ساتتى قالت جىبەرمەي پايدالانىپ قالاتىن. كەيىن قۇرماش تالاي رەت ناقىپجان اعاسىنىڭ ات تانىعىشتىعىنا, اتبەگىلىك قاسيەتىنە قايران قالعان. بۇل جولى ەكى تورى, بىر كۇرەڭ, تاعى بىر قاراگەردى كورسەتكەن ناقىپجان.

- تانىپ ال قۇرماش, ەسىڭە مىقتاپ ساقتا, اققۇيرىققا تالاساتىن تەك وسى جۇيرىكتەر عانا. قالعاندارىنان الاڭداماساڭ دا بولادى, – دەگەن.

اققۇيرىقپەن بايگەگە شاپقان شاباندوز بالا قۇرمانعازى (قۇرماش) كەڭەسۇلى. 1988 جىل.

اققۇيرىقپەن بايگەگە شاپقان شاباندوز بالا قۇرمانعازى (قۇرماش) كەڭەسۇلى.
1988 جىل.

جىلقىلى اۋىلدا وسكەن شاباندوز بالانىڭ كوز بەن كوڭىل جادىسى مىقتى ەدى. باپكەر اعاسى ايتقان جۇيرىكتەردى ەسىنە جاقسىلاپ تۇيىپ الدى. الامانعا ۇزىن-ىرعاسى سەكسەننىڭ ۇستىندە سايگۇلىك جينالىپتى. بۇل بايگىگە كۇنگەيدەگى جەتىسۋ, جامبىلدان, تۋ سوناۋ ەرتىس پەن سەمەي وڭىرلەرىنەن بىراز ات اكەلىنىپتى. ارقانىڭ ۇلىتاۋى مەن قارقارالىسى, اتبەگىلەر وتانى اتانعان ەرىكىندىك, اليحان, ايسا اۋىلىنىڭ دا جۇيرىكتەرى قاتىسقالى وتىر. بىر اي جاراتىلعان اققۇيرىقتىڭ مۇسىنى سۇمبىدەي سۇلۋ بولىپ شىعا كەلدى. العاش كورگەندەي ەمەس, شاباندوزدىڭ اققۇيرىققا كوڭىلى ابدەن تولعان. شىركىن, جىلقى جارىقتىق-اي, بابىن كەلتىرسە سەنەن سۇلۋ جانۋار بار ما؟! قۇرماشتىڭ بىر بايقاعانى جىلقى جانۋارى وتە سەزىمتال, ەستى بولادى ەكەن. وسى اققۇيرىق بايگى كۇنى جاقىنداعان سايىن وزگەشە مىنەز كورسەتە باستاعان. الدەنەگە ەلەڭدەيتىن سيياقتى, كەيدە اياق استى تىپىرشىپ, قولدى-اياققا تۇرماي كەتەدى. اراگىدىك قوس قۇلاعىن قايشىلاپ, الىس كوكجيەككە ۇزاق قاراپ قالاتىن. سودان كەيىن قۇددى نار تاۋەكەلگە بەل بۋعان ادامداي ىشىن تارتىپ اۋىر دەم شىعاراتىن. تاعى بىر قىزىعى بابى ابدەن كەلىسكەن جۇيرىك, الدىنداعى سۇلىعا دا, كوك مايسا شوبىڭە دە قاراماي قويادى. قۇرماش ۇشىن وسىنىڭ بارى توسىن, قىزىق كورىنگەن. ارينە مۇنىڭ سىرىن ناقىپجان عانا بىلەتىنى اقيقات. شىن تۇلپاردىڭ تۇرقىن باپكەر جاراتسا, رۋحىن تۇلپاردىڭ وزى جاراتاتىنى راس ەكەن.

سونىمەن بەس اينالىمنان تۇراتىن وتىز بەس شاقىرىمدىق الامان بايگە باستالعان. سەكسەن تۇلپاردىڭ تۇياعى كەڭ دالانى دۇبىرگە بولەدى. قيقۋلاعان داۋىس پەن «اللا جار!», «يا ارۋاق!» سوزدەرىنەن قۇلاق تۇنىپ سالا بەردى. العاشقىدا سەكسەن شاقىرىمدىق جىلدامدىق كورسەتەتىن اققۇيرىق بىردەن الدىڭعى لەكتەن سۋىرلىپ شىعا بەردى. ۋ-شۋ ارتتا قالدى. ەكپىنى ات ۇستىنەن ۇشىرىپ جىبەرەردەي ارقانىڭ سامال جەلى گۋلەپ قويا بەرگەن.

«الدىڭا بەس ات سالىپ ال, ار اينالىمدا بىر اتتان قالدىرىپ وتىر, باسىن تەجەپ, جەل جاقتى ۇستاۋعا تىرىس», – دەگەن ناقىپجان باپكەردىڭ تاپسىرماسى شاباندوزدىڭ ساناسىندا جاڭعىرىپ تۇر. شىن مانىندە اققۇيرىقتىڭ شابىسى سەكسەن شاقىرىمدى ۇستايتىنىن شاباندوز بالا ەستىگەن. ەرتە كوكتەمدە اقتاۋ سوۆحوزىنىڭ ديرەكتورى مانسۇر اعا اققۇيرىقتى سۋ جاڭا ۋازيكپەن جارىستىرىپ, جىلدامدىعىن بايقاپتى. سونى كورگەندەر الى كۇنگە دەيىن اققۇيرىق سەكسەندى جاي الادى ەكەن دەپ تاڭداي قاعىسىپ جۇرگەن. ارتىنا كوز سالعان. بىر تورى قۇيرىق تىستەم جەردە تاقىمداپ كەلەدى. نە ۇزاپ كەتپەيدى, نە قالىپ قويمايدى. قوس تاناۋى پىرىلداپ, اققۇيرىقتىڭ مازاسىن الۋعا بەل بۋعانعا ۇقسايدى. قۇرماش اسا ساسا قويعان جوق. اقۇيرىقتىڭ شابىسىن بىر قالىپتى ۇستاۋعا تىرىسىپ كەلەدى. مىنە, مىنە بىرىنشى اينالىم بىتۋگە ساناۋلى ساتتەر عانا قالدى. دال وسى ساتتە شاباندوز بالا تاقىمىن جايلاپ قاعىپ, دەنەسىن العا قاراي ۇمسىنىپ قالۋى مۇڭ ەكەن, اققۇيرىق ىتىرىلىپ بەردى. الدىندا وق بويى كەتىپ بارا جاتقان كۇرەڭدى وپ-وڭاي باسىپ وزدى. تاناۋى پىرىلداپ كەلە جاتقان تورى سول كۇرەڭمەن قاپتالداسىپ قالا بەردى. الدىندا تورت قارا, تورت اينالىم. شاباندوزدىڭ جۇرەگى لۇپىلدەپ قويا بەردى. العاشقى اينالىمنىڭ مارەسىنەن وتە بەرە قيقۋلاعان كوپشىلىكتىڭ ىشىنەن ناقىپجان اعاسىن ىزدەدى. قاس-قاعىم سات. كوز توقتاتىپ قارايتىن ۋاقىت جوق, تورت جۇيرىكتى الدىنا سالعان قالپى وتە شىقتى.

ەكىنشى اينالىمدا الدىنداعى قارگەردىڭ قارقىنى باسەڭدەپ قالدى. اقۇيرىق وعان كۇش سالعان جوق. بىرقالىپتى شابىسىمەن قاراگەردىڭ تۇسىنان سىدىرتىپ وتە شىقتى. شاباندوزدىڭ بويى جەڭىلدەپ قالدى. وز وزىنە كەلىپ شابىسقا بويى ۇيرەندى. ونىڭ ۇستىنە اقۇيرىقتىڭ الى تىڭ كەلە جاتقانىنا, الدا شابىسىنا شابىس قوسارىنا ەش كۇمانى جوق ەدى.

ناقىپجان باپكەردىڭ ايتقانى تۋرا كەلدى. شاباندوز بالا ار اينالىمدا بىر جۇيرىكتى قينالماي ارتتا قالدىرىپ وتىردى.

…سوڭعى اينالىم. الدىندا جالعىز قارا. مانا ناقىپجان اعاسى كورسەتكەن تورى. تۋرا وزىن تاقىمداعان باعاناعى تورىدان اۋمايدى. تىپتى ۇستىندەگى بالانىڭ كيمىنە دەيىن ۇقساس. سوڭعى اينالىمنان ارقان بويى ۇزاي بەرە شاباندوز بالا اقۇيرىقتىڭ تىزگىنىن بوساتقان. جانۋارىم-اي! تۇلپار تۇياعىنىڭ استىندا قارا جەر دوڭگەلەنىپ قالا بەردى. تورى بايعۇس جانتالاسىپ-اق باقتى. بىراق اققۇيرىقتىڭ شابىسىنا شىدامادى. اققۇيرىق مارەگە جالعىز, دارا كەلدى. بۇل كەزدە اققۇيرىقتىڭ سوڭعى باقتالاسى بولعان ارقاعا بەلگىلى جۇيرىك تورى جارتى شاقىرىم ارتتا قالعان ەدى…

جاڭاارقا اۋدانىنىڭ 60 جىلدىق مەرەي تويىندا اققۇيرىقتىڭ 35 شاقىرىمدىق الاماننان الدىنا قارا سالماي كەلگەن ساتى. 1989 ج.

جاڭاارقا اۋدانىنىڭ 60 جىلدىق مەرەيتويىندا اققۇيرىقتىڭ 35 شاقىرىمدىق الاماننان الدىنا قارا سالماي كەلگەن ساتى. 1989 ج.

سىرادا, اتى بايگىدەن كەلگەن باپكەر مەن شاباندوزدىڭ قۋانىشىن تىلمەن ايتىپ جەتكىزۋ قيىن. اققۇيرىق مارە سىزىعىن قيعان ساتتە قالىڭ جۇرت جۇيرىككە قاراي لاپ قويعان. قۇستاي ۇشىپ ناقىپجان جەتتى. اققۇيرىقتى جەتەكتەپ, جۇرتتان سىتىلىپ شىعا بەردى. گۋ-گۋ داۋرىعىپ, ايعايلاسقان جۇرت. كوپكە دەيىن «اقتاۋدىڭ اققۇيرىعى», «اقتاۋدىڭ اققۇيرىعى كەلدى» دەگەن داۋىستار توي توبەنى جاڭعىرتىپ تۇردى.

ساحناعا قولىنا ۇكىلى دومبىرا ۇستاعان بوزبالا اقىن جۇگىرىپ شىقتى. دومبىراسىن بەبەۋلەتىپ اققۇيرىقتى جىرعا قوستى. ۇزاق تولعادى… كەيىن بىلدى بۇل اقىن اعاسى دا اقتاۋ اۋىلىنىڭ تۋماسى ەكەن. بىر توپ اۋىلداسى ناقىپجاندى كوككە كوتەرە لاقتىرىپ, قوشەمەت كورسەتىپ جاتقانىن كوزى شالىپ قالدى. كەيىن شاباندوز بالا راديودان اقان سەرىنىڭ «جىگىتشىلىك» دەگەن انىن تىڭداعانى بار. وندا انشىنىڭ «قۋانىپ اۋىلىڭا سەن قايتارسىڭ, بايگىدەن اتىڭ كەلىپ شاتتانعانداي» دەگەن سوزدەرىن ەستىپ, تالاي رەت سول بايگەنى ەسىنە العان. بايگىگە ۇش دوڭعالاقتى موتوتسيكل تىككەن ەكەن. باپكەر مەن شاباندوز اۋىلعا ولجالى قايتتى. اققۇيرىقتى كەڭ قوراعا كىرگىزىپ بوس قويا بەرگەن. جانۋار-اي, تورت اياعىن ەركىن سوزىپ, بىر جاعىمەن قىرلاي جاتقان قالپى تۋرا ەرتەڭگىلىك تۇس اۋا باسىن كوتەردى. بىر سوتكەگە تاياۋ جاتتى. ورىنان كوتەرىلىپ, دۇر سىلكىندى.

- بولدى, جانۋار ابدەن تىنىقتى, – دەدى ناقىپجان اعاسى.

كەيىندە تۋرا وسى جاعداي قايتالانىپ جۇردى. بايگىلەردەن كەلگەن سايىن اققۇيرىق تۋرا بىر سوتكەگە تاياۋ كادىمگى شارشاعان ادامشا بويىن ەركىن جازىپ دەم الىپ الاتىن.

ۇيىنە قايتاردا شاباندوز بالا اققۇيرىقپەن قيماي قوشتاستى. ايدان اسا كۇنى-تۇنى قاسىندا بولعان قارا بالاعا اققۇيرىق تا ابدەن ۇيرەنىپ قالعانعا ۇقسايدى. قۇرماشتى كورگەن ساتتە وقىرانىپ سالا بەرەتىن.

جىلجىپ جىل وتتى. بۇل ۋاقىتتا ىرىلى-ۇساقتى بايگىلەردە الدىنا قارا سالماي جۇرگەن اققۇيرىقتىڭ داڭقى جاڭاارقا وڭىرىنە, قالا بەردى ارقاعا كەڭىنەن تاراي باستادى. جۇيرىك ات, بايگە تۋرالى اڭگىمە قوزعالا قالسا الدىمەن اقتاۋدىڭ اققۇيرىعى اۋىزعا الىناتىن بولدى. اققۇيرىقتىڭ ارقاسىندا ناقىپجان اعاسىنىڭ دا بەدەل, ابىرويى اسقاقتادى. بىر كۇنى سالىپ ۇرىپ ناقىپجان باپكەر جەتىپ كەلدى.

- جامبىل جاقتا ۇلكەن بايگە بولعالى جاتىر, اققۇيرىقتى سوندا اپارامىز, – دەدى.

ىلە اققۇيرىقتى جاراتۋ, باپتاۋ ناۋقانى باستالىپ كەتتى. باپكەر تيىستى تاپسىرمالاردى بەرىپ, جۇيرىك تىزگىنىن قۇرماشقا ۇستاتقان. بىلتىرعىداي ەمەس اققۇيرىقتىڭ تۇرقى ىرىلەۋ كورىندى.تورت اياعى سىڭىرلەنىپ, بۇلشىق ەتتەرى قويۋلانعان. تۇياعى تاس ۇگىتەردەي سالماقتى سيياقتى. كىتاپتاردان عانا وقيتىن ناعىز بولات تۇياق تۇلپاردىڭ وزى بولىپتى. بايگى اتىنىڭ بابىن بىلەتىن ناقىپجان باپكەر اقۇيرىقتىڭ قوڭىن تۋرا بىر اي جاراتۋعا لايىقتاپ ۇستاپ وتىرعانعا ۇقسايدى. شاباندوز بالا باپتاۋدىڭ بارلىق تالاپتارىن بۇلجىتپاي ورىنداۋعا تىرىستى. بىر اي شاماسىندا اققۇيرىق ابدەن بابىنا كەلدى.

– بولدى, اققۇيرىق بايگىگە دايىن, – دەدى ناقىپجان.

باۋرىنان جاراعان اققۇيرىق سىمداي تارتىلىپ شىعا كەلدى. سودان ۇزاق جولعا اتتانۋعا قام جاسالا باستادى. قۇداي-اۋ تۋرا بىلتىرعىداي ەرتەڭ جولعا شىعامىز دەگەن كۇننىڭ تۇنىندە شاباندوز بالا تۇس كوردى. تۇسىندە ات جاراتىپ جۇرگەن مۇنىڭ الدىنان قوڭىر تۇستى جىلان تاعى يرەلەڭدەپ وتتى. بۇل ولتىرۋگە ۇمتىلعان. ۇلگەرمەي قالدى. ەرتەسىنە كورگەن تۇسى ەسىنەن كەتپەي قويعان قۇرماش الاڭداۋلى ەدى. ارقانداۋلى تۇرعان اققۇيرىققا بارا جاتقاندا تۇسىندەگى قوڭىر جىلاننىڭ تۋرا الدىن كەسىپ وتپەسى بار ما؟! و, توبا قۋانعانىنان قورقىنىشتىڭ بارىن ۇمىتىپ كەتتى. جىلانعا جەتكەن بويدا كەرزى ەتىكپەن باسىپ, باسىپ جىبەردى. قۇددى قازىر مىنا جىلاننان ايرىلىپ قالسا اققۇيرىق بايگىدەن كەلمەي قالاتىنداي كورىنگەن. ەكى اياعىمەن كەزەك تەپكىلەپ, جىلاندى كەرزى ەتىكتىڭ وكشەسىمەن ابدەن ەزگىلەسە كەرەك. وزىنىڭ دە ەسى شىعىپ كەتكەندەي مە, تۇسىندە ايرىلىپ قالعان جىلاندى وڭىندە ولتىردى-اۋ ايتەۋىر.

وڭتۇستىك جاقتا جۇيرىك ات كوپ دەپ ەستيتىن. بايگى دەسە ىشكەن اسىن جەرگە قوياتىن وڭتۇستىك قازاقتارى شىنىندا اتقۇمار ەل ەكەن. بايگە وتكىزۋ ەرتەدەن قالىپتاسقان بۇل وڭىردىڭ جۇيرىكتەرنىڭ داڭقىنان شاباندوزدىڭ جۇرەگى شايلىققانداي. مىناۋ ات رەسەيدەن ەكى رەت موسكۆيچ ۇتىپ اكەلگەن, مىناۋ ات ۆولگا ۇتقان دەگەن سوزدەردى قۇلاعى شالعان سايىن قۇرماشتىڭ كوڭىلى الاڭداي باستادى. ەرتەڭ بولاتىن قىرىق بىر شاقىرىمدىق الامانعا جۇزگە تارتا جۇيرىك قاتىسقالى وتىر. اتاعى جەر جارعان كىلەڭ سايگۇلىكتەر. اراسىندا تۇركىمەننىڭ احىلتەكە, تەكەجاۋمىت دەيتىن جىلقىلارىدا بار دەسەدى. «ولار تۇرعاندا بايگىدەن دامەلەنبەي-اق قويىڭدار», – دەگەن سوزدەر دە شىعىپ قالادى. وسىنىڭ بارىن ەستىپ, كورىپ جۇرگەن شاباندوز بالا قالاي الاڭداماسىن. ناقىپجان اعاسى دا قوبالجۋلى سيياقتى. بىراق شابانداز بالاعا سىر بەرمەۋگە تىرىستى.

- قورىقپا, اللا جار بولسا, اققۇيرىق جەرگە قاراتپاس,- دەدى.

تىزىمگە كەلگەن اتتاردى بىر شولىپ وتكەن باپكەردىڭ كانىگى كوزى التى جۇيرىككە تۇسىپ ۇلگەرگەن ەكەن.

- وسىلاردان اباي بول, ار اينالىمدا بىرەۋىنەن وزىپ وتىرۋعا تىرىس. شۋ دەگەندە الدىڭعى توپقا شىعىپ, جەل جاعىن ۇستان. باسىن ىركىپ وتىر. اققۇيرىق ەستى جانۋار بارىن سەزەدى. سوندىقتان ىرىقسىز ەشتەڭە جاساما. اينالىم ازايعان سايىن الدىڭداعى اتتاردىڭ قاراسى دا ازايىپ وتىرعانى دۇرىس. جەتى اينالىم! ەسىڭدە بولسىن, اينالىم سانىنان شاتاسىپ قالما. كوزىڭە تۇسەتىن جەردە تۇرۋعا تىرىسام. مارەدەن وتكەن سايىن نازار سالىپ وتىر, – دەدى ناقىپجان.

باپكەر سوزىن قۇلاعىنا قۇيىپ العان شاباندوز بالا مارە سىزىعىنا قاراي اياڭداعان.

ات ايداۋشىنىڭ داۋسى ەستىلىپ, دابىل قاعىلىسىمەن ساپ تۇزەپ تۇرعان كىل جۇيرىك بىردەن لاپ قويعان. قارقىن تىم قاتتى باستالدى. بىر-ەكى بالانىڭ ات ۇستىنەن سىپىرلىپ تۇسكەنىندە كوزى شالىپ قالدى. بارىنىڭ ويى كىشكەنە قارا ۇزىپ بارىپ, ات باسىن ىركۋ ەكەنى بەلگىلى. قىرىق بىر شاقىرىمدىق بايگىنىڭ اتقا جەڭىل تيمەسىن بارى سەزەدى. ناقىپجان اعاسى دا كانىگى باپكەر عوي.

- مەن كورسەتكەن اتتاردىڭ عانا شوعىرىندا بولۋعا تىرىس. ونىڭ الدىندا دا اتتار بولۋى مۇمكىن. ولاردى قۋىپ جەتەمىن دەپ اققۇيرىقتى قيناما. ولار جاي تىز ەتپەلەر. جۇيرىك اتتى شارشاتۋ ۇشىن ارنايى قوسىلعاندار. ولار بىر-ەكى اينالىمنان سوڭ وزدەرى-اق قالادى, – دەگەن.

باپكەر اعاسىنىڭ ايتقانى تۋرا كەلدى. تورتىنشى اينالىمعا شىققاندا مانا ناقىپجان باپكەر ايتقان بەس-التى-اق ات الدىڭعى شوعىردا قالدى. سايگۇلىكتەر سوزىلا شاپتى. بىراز ات اينالىمنان شىعىپ جاتتى. اققۇيرىق بابىندا ەدى. قۇلاق تۇبى دىمدانعانى بولماسا الى تەر شىعا قويماعان. شاباندوز بالانىڭ ادەتى اققۇيرىققتىڭ ساۋرىنىنا قامشى تيگىزبەيتىن. كەرەك كەزىندە بۇكتەي ۇستاعان قامشىسىمەن اۋانى قارماپ قانا قويادى. ەستى جانۋار بارىن سەزەدى. تاقىمىن جايلاپ قىسىپ, العا ەمىنسە بولعانى شابىسىن ۇدەتە تۇسەتىن. ەسىنە جاڭاارقاداعى بايگە تۇسكەن. سول جولى سوڭىنان قالماي قويعان تورىنىڭ ۇستىندەگى بالا قۇيرىق تىستەسىپ كەلىپ قامشىسىمەن اققۇيرىقتى ساۋرىننان سابالاعانى بار. سوندا اققۇيرىق قۇلاعىن جىميتىپ, بۇزاقى شاباندوزدىڭ قىلىعىن جاراتپاعانداي قىلىق تانىتىپ ەدى. ىزاعا بۋلىققان قۇرماشتا بۇرىلا بەرىپ, پىرىلداۋىق تورىنى قامشىمەن وسىپ, وسىپ جىبەرگەن. بايگەنى باقىلاپ جۇرگەن ات سەيىستەر بارىن بايقاسا كەرەك. بايگى سوڭىندا بۇزاقى شابوندوزدىڭ باپكەرىنە قاتاڭ سوگىس بەرىپ, سوڭعى ەسكەرتۋ جاسادى. مۇنداي جاعدايلار بايگى بارىسىندا جيى بايقالىپ جاتادى. قۇرماش وزدىگىنەن ەشكىمگە سوقتىقپايتىن.

التىنشى اينالىمعا شىققاندا اققۇيرىقتىڭ الدىندا ۇش-اق قارا قالدى. سوڭعى اينالىم… اقۇيرىقتىڭ الدىندا ەكى-اق قارا. مارەدەن وتە بەرە ناقىپجان اعاسىنا كوزى تۇسكەن.

–جىبەر ەركىنە, جىبەر, – دەپ جانۇشىرا ايقايلاپ قالا بەردى اعاسى.

شاباندوز الاڭسىز ەدى. ويتكەنى اققۇيرىق الى تىڭ بولاتىن. شابىسىنان جاڭىلعان جوق. ادەتتەگىدەي سوڭعى اينالىم مارەسىنەن ارقان بويى ۇزاي بەرە اققۇيرىقتىڭ تىزگىنىن بوساتقان. الدىنداعى ەكى اتتا ەرەن جۇيرىك ەكەن. ۇش سايگۇلىك جارتى شاقىرمداي قاپتالداسا وتىرىپ, ۇزدىگە شاپتى. اققۇيرىقتىڭ قارقىنى ۇدەي تۇستى. قانشا دەگەنمەن التى جاسقا ەندى تولعان زار شاعى عوي. جەر تانابىن قۋىردى. جەتىنشى اينالىمنىڭ سوڭعى مينۋتارى… بۇل كەزدە ەكى اتتان دا اجەپتەۋىر ۇزاپ كەتتكەن اققۇيرىق دارا ەدى! شاباندوز بالانىڭ كوزىنەن جاس پارلادى. قۋانىشتىڭ كوز جاسى… جانۋار-اي, جۇزگە تارتا سايگۇلىكتى ارتقا تاستاپ, مارە سىزىعىن قيىپ وتكەندە دە شابىسىنان بىر تانبادى-اۋ!

ارادا جىل وتتى. 1989 جىلدىڭ قوڭىر كۇز ەدى. بۇل كەزدە قۇرماش بالا مەكتەپتىڭ سەگىزىنشى كلاسىن تامامداعان. قىتايدىڭ مەكتەبى سەگىز جىلدىق بولعاندىقتان وقۋىن قاراجال قالاسىنداعى كاسىپتىك تەحنيكالىق ۋچيليشەدە (گپتۋ) جالعاستىرۋعا دايىندالىپ جۇرگەن. اۋىلعا ناقىپجان اعاسى كەلدى. اققۇيرىقتى تالدىقورعانداعى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە وتەتىن بايگەگە اپارماقشى ەكەن. نەگە ەكەنى بەلگىسىز وسى ساپارعا بارۋعا شاباندوز بالانىڭ زاۋقى سوقپادى. جۇرەگى الدەنەگە الاڭداپ, ساناسىن بەيمالىم مازاسىزدىق بەيلەگەندەي. وقۋىن, ار نارسەنى سىلتاۋ قىلسا دا ناقىپجان اعاسى تابانداپ وتىرىپ الدى. قۇرماش ەرىكسىز كەلىسكەن ەدى.

بايگە تالدىقورعان قالاسىنىڭ يپپودرومىندا وتەدى ەكەن. شاباندوز بالا وسىعان الاڭداعان. «ارقانىڭ جازىعىندا كوسىلە شاۋىپ ۇيرەنگەن اققۇيرىققا يپودروم الاڭى قالاي بولار ەكەن؟» – دەپ ويلادى. بۇل بايگەنىڭ دە سالماعى اۋىر. قازاقستاننىڭ ەڭ تاڭداۋلى جۇيرىكتەرى قاتىسقالى وتىر. ونىڭ ۇستىنە ومىراۋى مەدالعا تولى كونزاۆودتىڭ (اسىل تۇقىمدى جىلقى زاۆودى) ايگىلى تۇلپارلارى دا بار دەپ ەستىگەن. ناقىپجان اعاسى سەنىمدى. الامان بايگەدەن ۇش-تورت كۇن بۇرىن ار وبلىستان كەلگەن ون بەس جۇيرىككە 15 شاقىرىمدىق قاراجارىس ۇيىمداستىرعان. ناقىپجان اعاسى وسى جارىسقا اققۇيرىقتى قوسۋعا بەل بۋدى. ونداعىسى الاماننىڭ الدىندا جۇيرىگىنىڭ قانىن قىزدىرىپ العىسى كەلگەن, ارى اققۇيرىقتىڭ دا يپپودروم جولىنا بويى ۇيرەنە بەرسىن دەپ ويلاسا كەرەك. بۇل جارىستان ماڭدايى جارقىراپ اققۇيرىق بىرىنشى كەلگەن. دەگەنمەن ەنى سەگىز جۇز, بۇرلىسى ەكى جۇز بارلىق قاشىقتىعى ەكى شاقىرىمدى عانا قۇرايتىن يپپودروم جولى كەڭ دالادا ەركىن شاۋىپ قالعان اققۇيرىق سيياقتى جەلقابىز جۇيرىكتەرگە قولايسىز ەكەنى بايقالىپ-اق قالعان. الدا جيىرما بەس شاقىرىمدىق الامان! اققۇيرىقتىڭ قاراجارىستان بىرىنشى كەلۋى جۇرەككە قۋانىش, سەنىم ۇيالاتقانىمەن شاباندوز بالانىڭ كوڭىلىنەن بارى-بىر بەيمالىم كىربىڭ ارىلمادى…

قۇرمانعازى (قۇرماش) كەڭەسۇلى 2019 ج.

قۇرمانعازى (قۇرماش) كەڭەسۇلى 2019 ج.

سول كۇنى تۇندە شاباندوز بالا تۇس كورگەن. كۇندەلىكتى ات سۋارىپ جۇرگەن قوعالى, قامىستى بۇلاقتىڭ جاعاسى ەكەن دەيدى. اقۇيرىقتى جەتەكتەپ بۇلاققا جاقىنداي بەرگەن. كەنەت الدىنان جۋاندىعى جاس بالانىڭ بىلەگىندەي ۇلكەن قارا شۇبار جىلان يرەلەڭدەپ شىعا كەلمەسى بار ما؟! مۇنداي ىرى جىلاندى قۇرماشتىڭ بىرىنشى كورۋى, تىكسىنىپ قالدى. قامشىمەن جاسقاماق بولىپ ەدى, باسىن كوتەرىپ ايبار كورسەتكەن شۇبار جىلان مىز باقپادى. شاباندوزدىڭ ماڭدايىنان سۋىق تەر بۇرق ەتە قالدى. «اعا!», – دەپ ناقىپجاندى شاقىرماق بولعان. داۋسى شىقپادى. دال وسى مەزەتتە قارا تەرگە مالشىنعان شاباندوز بالا ويانىپ كەتتى. باستىرىلىپ قالعانعا ۇقسايدى. تاڭدايى كەبەرسىپ, باسى اينالاتىن سيياقتى. كورگەن تۇسى ەسىنەن كەتەر ەمەس. ىشتەي بىسسىمىلاسىن ايتىپ, قايتا قيسايعانمەن, كوز ىلىندىرە المادى. تۇسىندەگى جىلاندى وڭىندە قايتسە دە كەزىكتىرەتىنىن سەزگەن قۇرماش ەرتەڭىندە جۇگىرىپ جۇرىپ, سالماقتىلاۋ تەمىر قازىق تاۋىپ الدى. ادەتتەگىدەي كۇن ارقان بويى كوتەرىلە اققۇيرىقتى جەتەكتەپ قامىستى بۇلاققا قاراي اياڭداعان. تەمىر قازىقتى بىلەمدەي ۇستاپ, اسا ساقتىقپەن كەلە جاتتى. ايتقانداي-اق بۇلاققا تاياق تاستام جەر قالعاندا تۇسىندە كورگەن ۇلكەن قارا شۇبار جىلان يرەلەڭ-يرەلەڭ ەتىپ جولىن كەسىپ وتە بەرگەن. شىلبىردى تاستاي سالعان قۇرماش قورقىنشىتى ۇمىتىپ, تەمىر قازىقتى وڭتايلاي ۇستاپ تۇرا ۇمتىلدى. سۋماڭ ەتكەن شۇبار جىلان جاقىن تۇرعان قالىڭ قاۋعا كىرىپ كەتتى. قاپ… ۇلگەرمەي قالدى. ات باۋرىنان كەلەتىن قامىس, قوعانى قانشا جاپىرىپ, تەمىر قازىقپەن تىمىسكەلەسە دە بىلەكتەي شۇبار جىلان زىم-زييا تاپتىرماي كەتتى. ماڭدايىن سۋىق تەر جۋعان شاباندوز بالا اششى وكىنىشتەن وزەگى ورتەنىپ بۇلاق باسىندا ۇزاق وتىردى…

الامانعا قاتىساتىن اتتىڭ كوپتىگى سونداي, يپپودرومنىڭ جارتى اينالىمىندا شاباندوزدار بىرنەشە قاتار قۇرادى. مىنا قالىڭ نوپىر يپپودرومدى قالاي اينالىپ شابادى دەپ شاباندوز بالا الاڭدادى. ناعىز قويىرتپاق بولعالى تۇر. ونسىزدا كوڭىل كۇيى بولماي تۇرعان قۇرماش «بۇيتكەن بايگەسى بار بولسىن» دەپ وكىندى. بىراق بارى كەش ەدى… دابىل بەرىلسىمەن بايگى باستالعان. الدا جيىرما بەس شاقىرىم, ون ەكى اينالىم. ادەتتەگىدەي ناقىپجان اعاسى بارىن تاپىشتەپ تۇسىندىرگەن. اينالىم سانىنان جاڭىلماۋ كەرەك. «قاۋىپتى» جۇيرىكتەردى دە مۇقييات تۇستەپ العان. جيىرما بەس شاقىرىم اققۇيرىقتىڭ قينالماي-اق شاباتىن مەجەسى. كەزدەيسوق بىر پالەگە ۇرىنباسا بولعانى. شاباندوز بالا اقۇيرىقتىڭ شابىسىنا تىم سەنىمدى ەدى. تۋرا قۇرماش ويلاعانداي بولدى. ۇزىنا بويى ەكى شاقىرىمدى قۇرايتىن يپودروم جولىندا قالىڭ جۇيرىك ميداي ارالاسىپ كەتتى. باسى قايسى, ارتى قايسى ايرىپ بولمايتىنداي. ايتەۋىر يپپودرومدى اينالا شاپقان شاباندوزدار. ەلدىڭ ايقايى مەن قيقۋىنان قۇلاق تۇنادى. سەرى سامالى تىنىسىڭدى اشىپ وتىراتىن قايران ارقانىڭ سارى جازىعى-اي دەپ ارماندادى شاباندوز بالا. بايگەنى باقىلاۋشىلار جۇيرىكتەردى نومەر ارقىلى انىقتاپ نەشىنشى اينالىمنان وتكەنىن ۇزدىكسىز حابارلاپ جاتتى. جەتىنشى اينالىمنىڭ كىلت بۇرلىسىنا كەلگەندە اققۇيرىق سال مۇدىرىپ, شابىسىنان جاڭىلعانداي كورىنگەن. شاباندوز بالا وقىس بۇرىلعاننان شىعار دەپ ويلادى. سەگىزىنشى اينالىمدا اققۇيرىق قارا تەرگە مالشىنىپ سالا بەردى. توقىم استى اق كوبىكتەنىپ, ات قينالىپ كەلە جاتقانداي. قۇرماشتىڭ جۇرەگى زۋ ەتە قالدى. بۇل نە سۇمدىق؟! قانشا بايگىگە قاتتىسسا دا اققۇيرىقتىڭ قارا تەرگە مالشىنعانىن كورمەپ ەدى. جيىرما بەس شاقىرمعا ەركىن شاباتىنىنا سەنگەن ناقىپجان باپكەر – الدىڭعى لەكتە وتىرساڭدا بولادى,- دەگەن. الدىندا قارا جوق ەدى… توعىزىنشى اينالىم… الى دارا كەلەدى! كەنەت شاباندوز تومەن قاراعان. و, توبا اققۇيرىق ۇش اياقپەن شاۋىپ كەلەدى… قامشىلار جاق الدىڭعى اياعىن كوتەرىپ العان. قايران جانۋار-اي نامىس ۇشىن شاۋىپ كەلەدى ەكەن عوي… قۇداي-اۋ ۇش-اق اينالىم قالعان. اققۇيرىقتىڭ باسىن ارەڭ تەجەگەن شاباندوز بالا اينالىمنان شىقتى… كوزىنەن ىستىق جاس ىرشىپ كەتتى. -ايتتىم, وسى ساپارعا شىقپاي-اق قويايىقشى دەدىم,- دەپ وكىرە جىلاعان قارا بالا اقۇيرىقتىڭ موينىنان قۇشاقتاي الدى.

يپپودرومنىڭ قيرشىق تاستى جولى مەن تار بۇرلىسىندا الدىڭعى اياعىن شاۋىپ العانعا ۇقسايدى. اققۇيرىقتىڭ بويى دىر-دىر ەتەدى. شاباندوز بالانىڭ ومىراۋىنا باسىن تىققان ساقي دالانىڭ ەرەن جۇيرىگى اققۇيرىقتىڭ جانارىنان جاس اعىپ تۇرعان. تۇلپار شىن مانىندە جىلاپ تۇر ەدى… جۇگىرىپ ناقىپجان كەلدى. وكىرە جىلاپ تۇرعان شاباندوز بالا:

- ايتتىم عوي ساعان وسى بايگىگە كەلمەي-اق قويايىق دەپ,- باپكەردى قامشىمەن تارتىپ, تارتىپ جىبەردى. جانارىن جاس جۋعان ناقىپجان باپكەر بەتىن باسقان كۇيى تەڭسەلە باسىپ, وتىرا كەتتى…

 ***

 بايگىدەن قاي اۋىلدىڭ جۇيىرىگى كەلىپتى؟

باتىقتىن اتى.

اقتاۋدىڭ اققۇيرىعى شە؟

جوق, اققۇيرىق كەلمەپتى….

(ساكەن تويىنداعى ەل اڭگىمەسىنەن. 1994 ج)

كۇندەر قايدا باياعى ۇكىلەگەن,
زامانانىڭ سىرت بەردى سۇرقى نەدەن؟
اققۇيرىقتىڭ جاس كوردىم جانارىنان,
مۇنشا ەستى بولار ما جىلقى دەگەن؟!.

جىلقى ما ەدى اقتاۋدىڭ اققۇيرىعى,
نامىسى ەدى ەلىمنىڭ, باق تۇيعىنى.
قۇبا جوندا قۇلازىپ جۇيرىك قالدى,
وسى بولىپ تاڭىردىڭ حاق بۇيرىعى…

قاپتالىنان جابىلار وزا شاۋىپ,
تىپىرشىدى حاس تۇلپار مازاسى اۋىپ.
سىرقىرادى سۇيەگى سايگۇلىكتىڭ,
اداسقانداي ەسىنەن اۋىق-اۋىق.

كۇندەر قايدا, قۇداي-اۋ جەلدەي ەسكەن,
شابىسىنا قايران قاپ ەل گۋلەسكەن.
سەرى كۇندەر قول بۇلعاپ الىس قالدى,
الاماندا تۇلپاردىڭ سەرتىن كەسكەن.

بەۋ, جانۋار!
قور بولعان قايران مۇسىن,
بولات تۇياق بوركەمىك, جويعان كۇشىن.
نامىس ۇشىن شابارىن حاس تۇلپاردىڭ,
جۇلدە العان جابىلار قايدا بىلسىن…

باقىتى بار تاعدىردىڭ سايقالى بار,
ىلديى مەن ومىردىڭ قايقاڭى بار.
قاپتالىنا كەلمەيتىن بىر كەزدەردە,
شاڭعا كومىپ بارادى قوي تورىلار.

ومىر توزاڭ, تارتىس پەن كۇرەس انىق,
پەندەلەر ماز قالعانعا ۇلەس الىپ.
قايدا كەتىپ باراسىڭ, جانۋارىم,
سارى بەلدىڭ كودەسىن جۇرە شالىپ.

حوش, جانۋار, جىلاما, جەتىم جۇرەك!
زەرلى تۇياق مەزگىلسىز كەتىلدى دەپ.
وزىڭدى ويلاپ مەن-داعى مۇڭعا باتتىم,
شەرلى كۇيى شاناقتىڭ شەرتىلدى كوپ…

ەڭىرەتىپ شەرتەيىن ەگىز ۇندى,
الاماندا كورمەسپىن ەندى ىزىڭدى…
سەن كەلمەدىڭ بايگىدەن, ال سول كۇنى,
دومبىرامنىڭ, و توبا, شەگى ۇزىلدى..

Qoilybai A.قويلىباي اسانۇلى

قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى.

argymaq.kz

1 پىكىر

  1. اسسالاۋماعالەيكۋم ەرەكە, بىراز بولدى تاماشا اڭگىمەلەرىڭىزدى ەستي الماي جۇر ەدىك. مىنا دۇنيياڭىز شولىركەگەندەگى شولىمىزدى باسار بولدى. راحمەت.

دوباۆيت كوممەنتاريي

ۆاش e-mail نە بۋدەت وپۋبليكوۆان. وبيازاتەلنىە پوليا پومەچەنى *

Please Do the Math      
 

موجنو يسپولزوۆات سلەدۋيۋششيە HTML-تەگي ي اتريبۋتى: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>