Qayrat Maxanov: Qoyanqasqanı xalıq jaqsı köredi

Qoianqasqa

Bïılğı “Altın tulpar” alaman bäygesi Atıraw atırabında ötken bolatın. Buğan deyin jazğanımızdan elimizdegi eñ alıs qaşıqtıqqa şabatın alaman bäygeden Qoyanqasqa esimdi äygili jüyriktiñ dara kelgenin de bilesizder.

Osı bäyge kezinde alamannan at ozdırğan bapker, Qoyanqasqanıñ ïesi Qayrat Maxanovpen suxbattaswdıñ säti tüsken bolatın.

- Qoyanqasqanıñ bïıldıqqa alıp turğan ülken bäygesi osı ma?

Image 2019

- Bul emes. Qoyanqasqa jwırda Aqtawda eki bölmeli päter uttı.

- Ol qay bäyge edi?

- Sïsem atanıñ asında.

- Onda qanşa şaqırımğa şaptı?

- 36 şaqırımğa şapqan bolatın. Sol bäygede jeke-dara kelip, bas jüldeni aldı. Odan basqa da birneşe bäygeden aqşalay jülde uttı. Birneşe bäygeden kölik uttı. Qudaydıñ buyırğanın alıp jatırmız.

- Qoyanqasqa 2017 jılı “Altın tulparda” ekinşi orın alğanın kördik. Oğan deyin utqan ülken bäygeleri qanday edi?

- Ulıtaw awdanınıñ 90 jıldığın, Aqtoğay awdanınıñ 90 jıldığın, “Jetisw jüyrigin” uttı. Jalpı bıltır 6 maşïna uttı.

- Qulınınan qolıñızda ösken mal ma?

- Joq. Jasıratın nesi bar, bunı satıp aldım.

- Qay jaqtıñ twması?

- Almatı oblısında, Jarkentte twğan.

- Qanday tuqımğa jatadı?

- Bul – anglo-arab. Äkesi – “Barıs” degen ayğır. Kezinde ülken bäygelerdi utqan. Sonıñ bel balası.

- Jüyriktiñ tuqımı eken ğoy?

- Ïä. Enesi – “Perişte” attı arabı bïe. Äkesiniñ tuqımı da anglo-arab. Qoyanqasqa Qazaqstanda twğan. Qoltwma. Bïıl jası – jetiden segizge şıqtı.

- Jılına neşe jarısqa qosasız?

- Ötken jılı 9-10 bäygege tüstik. Sol 9-10 bäygeniñ bir-ekewinde ğana üşinşi orın, al 3-4-inde jüldeli birinşi orındı ïelendi. Negizgi ülken bäygeniñ barlığında mañdayı jarılıp, birinşi kelip jür.

- Negizgi atbegi öziñiz be?

- Ïä. Biraq qasımda kömekşi balalar bar. Men at ïesimin.

- Mamandığıñız qanday?

- Jeke käsippen aynalısamın. Jeke şarwaşılıq bar, sonıñ bası-qasında bolamın.

- Buğan deyin Almatınıñ atınan qatısatın ediñizder, osı jolı Qızılordanıñ atınan qatıstıñızdar ğoy?

- Qızılordanıñ atınan qatısqan sebebimiz Qızılordada turatın Berdibek degen ağamızdıñ atınan qostıq. Meniñ atım ne, onıñ atı ne, bäri bir ğoy. Burın öz atımnan şawıp jürgen, twğan ağam bolğannan keyin, osı jolı sol kisiniñ atınan qosıp otırmın.

Qoianqasqa1
- Şabandoz bala twralı ayta ketseñiz?

- Şabandoz bala, sol özimizdiñ Uzınağaş awılınıñ balası.

- Buğan deyin de Qoyanqasqağa şawıp jürip pe edi?

- Ïä. Ötkendegi eki bölmeli päterdi utqanda da osı bala şapqan bolatın. Odan basqa da birneşe bäygede taqımı quttı boldı. Biraq ötken jılğı bäygelerde basqa bala şapqan.

- Qoyanqasqadan basqa at bar ma?

- Budan basqa, özderiñiz bilesizder, bıltır osında (Atırawda – red.) “Daraboz-2018″-di utqan Asparxan degen atım bar.

- Asparxan Qoyanqasqanıñ ağası deydi…

- Joq, ol jalğan söz. Asparxannıñ buğan qatısı joq. Biraq tuqımdarı uqsaydı. Ekewi de anglo-arab.

- Bïıl Asparxan köp bäygege qosılmağan sekildi?

- Ol qazir qolda tur. Birneşe bäygege qosıldı. Ekibastuz qalasında qaza künine oray ötken bäygede alamandı uttı.

- Qoyanqasqadan tuqım bar ma?

- Äli twğan joq. Üyirge qosqan joqpız.

- Sizdi tanıtqan osı Asparxan men Qoyanqasqa. Bul ekewinen basqa jüyrikter ustadıñız ba?

- Ustadım. Jalpı bapkerlikpen aynalısıp jürgenime 20 jıldan astı. Basqa jüyriktermen de talay-talay jüldelerdi utqanbız.

- Qazir qayda turıp jatırsızdar?

- Almatı oblısı, Jambıl awdanınıñ ortalığı Uzınağaş awılındamız.

- Tärbïelep otırğan tay-qunandar bar ma?

- Ärïne bar. Tay-qunandar bar, osı Qoyanqasqanıñ ökşesin basıp kele jatqan ini-qarındastarı bar.

- Olar twra öz qursaqtastarı ma?

- Joq. Atalas, enesi jağınan qan aralastarı bar.

Qoianqasqa2
- Osı “Altın tulparmen” toqtatasız ba, älde aldağı bäygelerge de qosasız ba?

- “Altın tulpar” bastalğalı beri at ozdırsam dep armandap jürgen bäyge edi. “Altın tulpardı” utw at ustağannıñ bäriniñ armanı dep oylaymın. Adağı waqıtta bäygege qosar, qospasımızdı attıñ küyi biledi.

- Qoyanqasqa munday ülken alamannan keyin qanşa waqıtta qalpına keledi?

- Bir apta, keyde 10-15 künde kelesi bäygege dayın boladı.

- “Altın tulparğa” qanşa waqıt dayındadıñız?

- Arnayı dayındıq üşin Atırawğa kelip jatqanımızğa bir ay boldı. Osında dayındalıp jatırmız.

- Sïsem atanıñ asınan keyin qaytpağan ekensizder ğoy?

- Ïä, sol astan keyin birden osında keldik. Negizi “Darabozdı” közdep kelgemiz. “Altın tulpardıñ” da osında ötetinin estip, dayındıqtı bastap kettik. Qudayğa şükir, ol eñbegimiz eş ketpegen eken.

- Jüyriktiñ qısqı babı qalay boladı?

- Jalpı attıñ bäri qısta miniledi ğoy. Tek Qoyanqasqa ğana emes, qıstay barlıq attı minemiz. Jüyrikti baptawda mindetti türde qısqı dayındıq, qısqı babı bolwı kerek.

- Mısalı qısqı bap kezinde ne isteysizder? Añ qwasızdar ma?

- Añ qwmaymız. Biraq alıstaw-alıstaw minip, taw-tasqa şığarıp, qar keştiremiz. Bir sözben aytqanda attı köp minip, äbden pisiremiz. Bular da sportşılar sekildi, ünemi jattığwda bolwı kerek.

- Atbegilikte öziñiz ustanğan bir erekşelik, qupïyañız deyikşi, bar ma onday täsiliñiz?

- Ärïne, onsız bolmaydı ğoy. Är atbegi öz atınıñ ülken jüldeni, “Altın tulpar” sïyaqtı aytwlı bäygeni utqanın qalaydı. Al onday jetistikke jetw üşin tınbay eñbektenw kerek. Qoyanqasqanı özderiñiz bilesizder, bul – xalıqtıñ atı. Tek meniñ jüyrigim emes. Bunı xalıq jaqsı köredi. 2017 jıldan beri qay jerge bäygege barmayıq, xalıq artınan jügirip jüredi. Swretke tüseyik, öz közimizben köreyik dep ötiniş jasaytındar da köp. Osı künge jetip, jüldeden jülde alıp jatqanımızdıñ özi xalqımızdıñ izgi tileginiñ jemisi dep oylaymın.

- Äñgimeñizge raxmet!

Erzhan ZhaubaiErjan Jawbay

baq.kz

Dobavït’ kommentarïy

Vaş e-mail ne bwdet opwblïkovan. Obyazatel’nıe polya pomeçenı *

Please Do the Math      
 

Mojno ïspol’zovat’ sledwyuşçïe HTML-tegï ï atrïbwtı: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>