Qazaq nege “Jalğız bïe baylağan – Quday isi” deydi?

bie sauu1

«Jalğız bïe baylatqan – qudaydıñ isi, jalğız üy qondırğan qatınnıñ isi» dep maqaldaptı babalarımız. Köp söylegendi emes, döp söylegendi unatatın ulı qazaqtıñ är maqalı – bir teorïya. Teorïyanı tüsinw üşin tereñine boylaw qajet.

«Jalğız bïe baylatqan qudaydıñ isi…», – deydi.

Üyir-üyir jılqı aydap ösken qazaqtıñ jalğız bïe baylawınıñ astarı nede dersiz! Burındarı jaylawına jeli kergen awıldı attap ötpeytin qazaq xalqı jalğız bïe baylağan üyden aynalıp ötedi eken. Onıñ sebebi bir bïe baylawlı üyde awrw adam bar degendi bildirse kerek-ti. Köregen qazaq köz jeter jerden-aq awıl sırtına köz tastap, işki jağdayın boljay bilgen. Awrw boldı, älek boldı. Jetiskennen jalğız bïe baylamaytınıdığın köşpeli qazaq aytqızbay-aq tüsingen. Üy ïesin äwrelemewdi oylap, äwdem jerden burılıp ketedi eken. Bul da bir köşpeli jurttıñ özine ğana ayan dala zañı.

Sonımen qosa bir ğana bïe baylawdıñ astarında medïcïnalıq ğılımï negiz jatır eken. Sebebi tek bir ğana bïeniñ sütin işw arqılı awrwğa üzdiksiz äri turaqtı em jasağan. Onıñ sırı basqa bïeniñ sawmalı qosılsa özara reakcïya jürip, süttiñ quramı säl-päl özgeriske uşıraydı eken. Är bïeniñ, äsirese kök bïeniñ organïzminde özine ğana tän bïologïyalıq zat, yağnï därwmen bölip şığaratın bezder boladı.

Sondıqtan da bir bïeniñ süti arqılı är awrwğa kwrstıq em jasap otırğan. Bul qazaq xalıqınıñ zerttep-zerdelegen, biraq jazılmağan ğılımï jañalığı edi. Jalpı sawmaldıñ quramında 80-ge jwıq bïologïyalıq belsendi qospalar bar delinedi. Köneközderdiñ aytwınşa, kök bïeniñ sütiniñ emdik qasïeti joğarı boladı. Sondıqtan da köbinese köp bïeniñ işinen kök bïeni ğana baylağan. Tipten osı bir bïe baylaw uğımı köşpeli qazaqtıñ ırımına da aynalğan. Basına is tüspese jalğız bïe baylamağan jäne baylatpağan.

Al, «..jalğız üy qondırğan qatınnıñ isi», – degeni aytpasa da, tüsinikti jağday. Är maqaldıñ mäyeginde ğılım men bilim, danalıq jatqandığın biz ädette añğara bermeymiz. «Söz asılı – maqal» dep beker aytpasa kerek-ti.

Q.DurginbaiQızırbek Dürginbayulı, argymaq.kz

Dobavït’ kommentarïy

Vaş e-mail ne bwdet opwblïkovan. Obyazatel’nıe polya pomeçenı *

Please Do the Math      
 

Mojno ïspol’zovat’ sledwyuşçïe HTML-tegï ï atrïbwtı: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>